Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Koninie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Konin, dnia 27 września 2024 r.

Sąd Rejonowy w Koninie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący sędzia Agnieszka Libiszewska

po rozpoznaniu w dniu 27 września 2024 r. w Koninie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa J. S.

przeciwko M. Z.

o zapłatę

1.  oddala powództwo;

2.  nie obciąża powoda kosztami procesu;

3.  nieuiszczonymi kosztami sądowymi obciąża Skarb Państwa;

4.  przyznaje adw. M. S. ze Skarbu Państwa (Sąd Rejonowy w Koninie) kwotę 4428 zł (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych) brutto z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielnej powodowi z urzędu.

sędzia Agnieszka Libiszewska

UZASADNIENIE

Powód J. S. wytoczył powództwo przeciwko M. Z. o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 10 350,90 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 2154 zł od dnia 25 maja 2022 r. do dnia zapłaty oraz od kwoty 8196,60 zł od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty. Powód wniósł również o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu.

W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w dniu 20 stycznia 2022 r. ok. godz. 8:50 powód wyszedł ze swojego mieszkania przy ul. (...) i poślizgnął się na śliskim chodniku, w ten sposób, że jego prawa noga „odjechała” na zewnątrz, doszło do skręcenia kolana i doprowadziło do upadku. Zdaniem powoda do upadku doszło w wyniku tego, że chodnik w miejscu zdarzenia nie był w pełni odśnieżony i nie był w ogóle posypany ani solą, ani piaskiem. Na skutek zdarzenia powód udał się na SOR, gdzie rozpoznano u niego stłuczenie kolana prawego z otarciem skóry. W wyniku poślizgnięcia i upadku z dnia 20 stycznia 2022 r. doszło o powoda do uszkodzenia endoprotezy i wystąpienia u niego uszczerbku na zdrowiu. Obecnie pomimo podjęcia leczenia, powód odczuwa ból i ucisk w kolanie i utyka podczas chodzenia (a czasami także w pozycji siedzącej) słychać też „strzykanie” kolana. Powód podnosi, że żadne z tych dolegliwości nie występowały przed zdarzeniem z dnia 20 stycznia 2022 r. i pojawiły się dopiero w wyniku upadku. Powód musi korzystać z leków, maści przeciwbólowych, a rokowania co do poprawy tego stanu nie są dla powoda optymistyczne. Powód domaga się zatem zadośćuczynienia w kwocie 10 000 zł z uwagi na występujące dolegliwości bólowe i ograniczenia ruchowe oraz odszkodowania w kwocie 350 zł w związku z koniecznością zakupu leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych.

Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwany wskazał, zaprzecza zasadności powództwa co do zasady jak i co do wysokości zgłoszonego roszczenia. Pozwany przyznał, że na podstawie umowy z właścicielem m.in. budynku przy ul. (...) w (...) sp. z o.o. w K. był zobowiązany do wykonywania usług polegających na sprzątaniu i utrzymaniu czystości oraz odśnieżania i likwidacji skutków gołoledzi na chodnikach, parkingach, drogach osiedlowych oraz dojściach do parkingu. Pozwany nie zgadza się z twierdzeniami powoda, że chodnik w miejscu zdarzenia nie był odśnieżony i podnosi, że nie zostało to poparte żadnymi dowodami, chociażby w postaci dokumentacji fotograficznej z miejsca zdarzenia, potwierdzającej rzekome zaniedbanie pozwanego w tym zakresie i potwierdzającej, że chodnik nie był w tym miejscu w pełni odśnieżony. Pozwany podnosi, że w szczególnie okresie zimowym od bardzo wczesnych godzin porannych pracownicy pozwanego odśnieżają chodniki i inne miejsca wynikające z umowy, w celu uniknięcia sytuacji takich, żeby mieszkańcy po wyjściu na zewnątrz budynków mogli być narażeni na poruszanie się po zaśnieżonych, oblodzonych i śliskich powierzchniach. W powyższym stanie rzeczy pozwany nie przeczy, że mogło dojść do zdarzenia polegającego na upadku przez powoda i stłuczenia kolana, nie mniej jednak mogło to nastąpić nie z przyczyny nieodśnieżenia chodnika, ale z innej przyczyny, np. związanej z faktem, że powód choruje od długiego czasu na zwyrodnienie stawu kolana prawego i kolano to jest po endoprotezie. Ponadto, pozwany podnosi, że w dniu 20.01.2022 r. przed godziną 08:50 wykonał obowiązek odśnieżenia chodnika, wobec czego nie można mu zarzucić winy, która jest przesłanką konieczną przy stosowaniu art. 415 k.c., albowiem pozwany nie dopuścił się zaniechania, tj. niewykonania obowiązków, do wykonania których był zobowiązany.

W dniu 23.08.2023 r. (data wpływu) do sprawy po stronie pozwanego zgłosił się interwenient uboczny (...) S.A. (...) (...) z siedzibą w W., który wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu za opóźnienie liczonych od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Interwenient wskazał, że z natury łączącego interwenienta i pozwanego stosunku prawnego wynika, że odpowiedzialność interwenienta ubocznego jako ubezpieczyciela jest ściśle uzależniona od odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego. W przypadku zasądzenia w niniejszej sprawie od pozwanego na rzecz powoda zadośćuczynienia lub odszkodowania po stronie interwenienta ubocznego może powstać obowiązek zaspokojenia roszczenia z tytułu zawartej umowy ubezpieczenia. Interwenient kwestionuje żądanie powoda tak co do zasady jak i co do wysokości. Interwenient podniósł, że brak jest podstaw tak faktycznych jak i prawnych do spełnienia świadczenia. Zdaniem interwenienta ubezpieczony podjął bowiem wszystkie niezbędne działania – zgodnie z umową – mające na celu utrzymanie chodnika w należnym stanie, a odpowiedzialność ubezpieczonego w zakresie zimowego utrzymania chodnika nie jest odpowiedzialnością absolutną. Interwenient podnosi, że zdarzenie z udziałem powoda należy rozpatrywać jedynie w kontekście nieszczęśliwego wypadku. Powód nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu, który mógłby świadczyć iż ubezpieczony ponosi odpowiedzialność za powstałą szkodę.

Powód pismem z dnia 25 stycznia 2024 r. rozszerzył powództwo o kwotę 20.395,03 zł i wniósł o zasadzenie od pozwanego kwoty 30.745,93 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 2.154 zł od dnia 25 maja 2022 r. do dnia zapłaty, od kwoty 8.196,60 zł od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty i od kwoty 20.395.03 zł od dnia zmiany powództwa do dnia zapłaty. Powód uzasadnił rozszerzenie powództwa faktem, że zgodnie z opinią biegłego trwały uszczerbek na zdrowiu powoda, który poniósł w wyniku zdarzenia z dnia 19 lutego 2021 r. sięga aż 10%.

Pozwany oraz interwenient uboczny podtrzymali swoje dotychczasowe stanowiska.

Sąd ustalił następujących stan faktyczny.

W dniu 20 stycznia 2022 r. temperatura wahała się między -2 ^oC a 2 ^oC i przewidywano 3 mm opady śniegu. Pozwany na podstawie umowy nr (...) z dnia 24.07.2020 r. zawartej z właścicielem budynku przy ul. (...) w (...) sp. z o.o. w K. był zobowiązany do wykonywania usług polegających na sprzątaniu i utrzymywaniu w czystości oraz odśnieżania i likwidacji skutków gołoledzi na chodnikach, parkingach, drogach osiedlowych oraz dojściach do śmietników. Zgodnie z §17 ust. 1 umowy za niewykonanie lub nienależyte wykonanie przedmiotu umowy strony ustaliły odpowiedzialność w formie kary umownych. Z kolei zgodnie z załącznikiem nr 1 do umowy, który określa szczegółowy zakres robót do realizacji, codziennym obowiązkiem było w okresie zimowym było odśnieżanie i posypywanie chodników, parkingów i dróg wewnętrznych.

W związku z opadami śniegu pracownica pozwanego – I. S. już o wczesnych godzin porannych (ok. godz. 6:00) rano odśnieżała chodniki przez blokami oraz sypała sól. W pracy tego dnia obecny był również pozwany.

/dowód: prognoza pogody k. 45, zeznania świadka I. S. k. 64, zeznania pozwanego M. Z. k. 65-66, umowa nr (...) k. 70-83, załączniki do umowy k. 89-98

W dniu 20 stycznia 2022 r. ok. godz. 8:50 powód wyszedł z żoną ze swojego mieszkania z ul. (...) i szedł w kierunku przystanku autobusowego. Idąc chodnikiem przed blokiem powód poślizgnął się na śliskim chodniku i upadł uderzając kolanem o chodnik. Następnie żona powoda pomogła mu wstać i poszła do mieszkania po kule ortopedyczne dla męża. Z uwagi na niedaleką od szpitala odległość (ok. 300 metrów) powód udał się na Szpitalny Oddział Ratunkowy (...) w K.. Powód już przed wypadkiem był leczony ortopedycznie. W 2015 r. miał wszczepioną endoprotezę kolana prawego a w lutym 2021 r. dokonano jej rewizji.

/dowód: dokumentacja medyczna k. 15-22, prognoza pogody k. 45, zeznania świadka E. S. k. 64, zeznania świadka I. S. k. 64-65, zeznania powoda J. S. k. 64-65

Na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym stwierdzono o powoda stłuczenie kolana prawego z otarciem skóry. W szpitalu powodowi wykonano RTG, założono opatrunek, przepisano leki oraz maść przeciwbólową oraz zalecono wizytę w poradni ortopedycznej. Następnie powód kontynuował leczenie ortopedyczne i w okresie od 17.08.2022 r. do 30.08.2022 r. uczestniczył w turnusie rehabilitacyjnym

/dowód: karta informacyjna z leczenia szpitalnego k. 11, dokumentacja medyczna k. 15-23, faktury za leki k. 24-27, zeznania świadka E. S. k. 64, zeznania powoda J. S. k. 64-65, dokumentacja medyczna k. 100-103, faktury za leki k. 187-196

Kontrolowanie wykonywania usług przez firmę sprzątającą odbywa się za pomocą wizji pracowników (...) (...). W dniu 20.01.2022 r. kontrola odśnieżania na budynku odbyła się około godziny 11:00. W tym czasie chodniki były odśnieżone. Zgodnie z umową zawartą z firmą sprzątającą prace związane z opadami śniegu należy rozpocząć niezwłocznie, a po nocnych opadach odśnieżanie i posypywanie należy wykonać do godz. 7:00. (...) sp. z o.o. nie mają wiedzy, o której dokładnie godzinie w dniu 20.01.2022r. odśnieżony został teren wokół budynku przy ul. (...) w K.. Tego dnia nie było żadnej innej skargi na odśnieżanie.

/dowód: pismo z (...) sp. z o.o. k. 208/

Zarządcą nieruchomości, przy której doszło do wypadku jest (...) sp. z o.o. Powód zgłosił zdarzenie zarządcy nieruchomości, który z kolei o zaistniałym zdarzeniu poinformował ubezpieczyciela. Ubezpieczyciel natomiast odmówił wypłaty odszkodowania, wskazując, że za zimowe utrzymanie miejsca zdarzenia w dniu szkody odpowiedzialna był pozwany, prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...).

/dowód: decyzja U. k. 13, zaświadczenie k. 14/

W związku z uzyskaną informacją powód zwrócił się pismem do pozwanego wzywając go do zapłaty kwoty odszkodowania w kwocie 2154 zł Pozwany odebrał pismo w dniu 10.05.2022 r. Pozwany nie zgodził się jednak na wypłatę odszkodowania.

/dowód: wezwanie powoda k. 28, potwierdzenie doręczenia wezwania k. 30, zeznania powoda J. S. k. 64-65, zeznania pozwanego M. Z. k. 65-66

Pozwany w dniu 10.05.2021 r. zawarł z (...) S.A. (...) (...) w W. na okres do dnia 10.05.2022 r. polisę ubezpieczenia m.in. od odpowiedzialności cywilnej.

/dowód: polisa ubezpieczeniowa k. 41-44

Powód miał przyznaną całkowitą niezdolność do pracy i rentę od 1980, z powodu depresji, potem doznał złamania przez-stawowego prawej kości piszczelowej w roku 1983 po upadku z drabiny, miał leczenie operacyjne i rehabilitacyjne. Powód, miał wymianę prawego kolana na endoprotezę w 2004, następnie pierwszą rewizję wymiany endoprotezy prawego kolana w roku 2015, a potem drugą rewizję wymiany endoprotezy prawego kolana z 19 lutego 2021, następnie miał upadek na prawe kolano 20 stycznia 2022. W następstwie upadku na prawe kolano z 20 stycznia 2022, ma niestabilne/uszkodzone więzadło przyśrodkowe MCL prawego kolana, z silnym bólem palpacyjnym prawego kolana w rzucie MCL, ból 6 w skali 0-10, powód nie może całkowicie wyprostować prawego kolana z przykurczem zgięciowym (- 10 stopni) oraz silnym bólem prawego kolana ograniczającym zgięcie do 60 stopni, który się znacznie i trwale pogorszył w następstwie przedmiotowego upadku na prawe kolano w dniu 20 stycznia 2022. Po balansowaniu (10%) zmian przedwypadkowych: w 1983 zabieg ORIF prawej kości piszczelowej, 2004 zabieg endoprotezy prawego kolana, 2015 pierwszej rewizji endoprotezy prawego kolana i 19 lutego 2021, zabieg drugiej rewizji endoprotezy prawego kolana; powód ma całkowity uszczerbek 20% - 10% = 10%, z tabeli MPiPS-156-10 %. W następstwie upadku na prawe kolano z 20 stycznia 2022, ma bólowe ograniczenie słana do 5-10 min z kulami, bólowe ograniczenie chodzenia 15 min z kulami, bólowe ograniczenie chodzenie po schodach, bólowe ograniczenia wchodzenia do wanny, powód nie może zrobić zakupów ani dźwigać, wymaga stałej pomocy żony dwie godziny dziennie w czynnościach, jak pomoc w myciu, zakupy, dźwiganie, gotowanie, sprzątanie, pranie. W badaniu RTG prawego kolana (analiza biegłego) bez złamań, obluzowana, endoproteza prawego kolana, obluzowanie trzpienia elementu piszczelowego i obluzowanie trzpienia elementu udowego, w opinii biegłego w następstwie upadku na prawe kolano z 20 stycznia 2022, powód wymaga kolejnej rewizji endoprotezy prawego kolana.

Przed upadkiem na prawe kolano z dnia 20 stycznia 2022 r. powód w nie miał ograniczenia wyprostu i miał zgięcie do 80 stopni prawego kolana. Powód miał wymianę prawego kolana na endoprotezę w 2004 r., następnie pierwszą rewizję endoprotezy prawego kolana w 2015 roku z powodu samoistnego obluzowania endoprotezy bez urazów, a potem drugą rewizję endoprotezy prawego kolana z 19 lutego 2021 r. z powodu samoistnego obluzowania endoprotezy prawego kolana bez urazów. Bezpośrednio przed upadkiem z 20 stycznia 2022 r. prawo kolano powoda nie było bolesne. Pogorszenie trwałego bólu prawego kolana po upadku z 20 stycznia 2022 r. wynika z obluzowania endoprotezy prawego kolana. Potrzeba kolejnej rewizji prawego kolana nie wynika z samoistnego obluzowania się ale z upadku na prawe kolano 20 stycznia 2022 r. i następowego uszkodzenia więzadła MLC prawego kolana.

W następstwie zdarzenia z 20 stycznia 2022 powód w badaniu RTG prawego kolana z 5 sierpnia 2023, ma obluzowaną endoprotezę prawego kolana, obluzowany trzpień elementu piszczelowego i obluzowany trzpień elementu udowego, w opinii biegłego powód wymaga kolejnej trzeciej rewizji endoprotezy prawego kolana, rokowanie niepewne, ponieważ zabieg trzeciej rewizji, (w sumie piąty zabieg na kolanie) jest skomplikowany i obarczony wysokim ryzykiem powikłań i komplikacji, z amputacją kończyny włącznie. W następstwie zdarzenia z 20 stycznia 2022 powód ma trwały uszczerbek na zdrowiu prawego kolana z tabeli MPiPS-156-20%. Powód przed upadkiem z 20 stycznia 2022 miał 10% uszczerbek na zdrowiu prawego kolana w następstwie czterech poprzednich operacyjnych zabiegów prawego kolana: w 1983 zabieg ORIF prawej kości piszczelowej, 2004 zabieg endoprotezy prawego kolana, 2015 pierwszej rewizji endoprotezy prawego kolana i 19 lutego 2021, zabieg drugiej rewizji endoprotezy prawego kolana. Po balansowaniu zmian przed-wypadkowych (10%) uszczerbek powoda wynikający bezpośrednio ze zdarzenia z 20 stycznia 2022 wynosi 20% - 10% = 10% trwałego uszczerbku na zdrowiu. Koszty leczenia, rehabilitacji i zakupu leków są celowe i uzasadnione

/dowód: opinia z zakresu ortopedii i traumatologii biegłego A. K. k. 132-134, opinia uzupełniająca z10.10.2023 r. k. 156-159, opinia uzupełniająca z dnia 12.10.2023 r. k. 161-164

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dowodów z dokumentów, których wiarygodność nie budziła wątpliwości Sądu, a także zeznań świadków oraz stron Istotne okazały się również opinie sporządzone w sprawie przez biegłego sądowego specjalistę chirurga i ortopedę i chirurga urazowego. Za przydatne Sąd uznał opinie sporządzone przez bezstronnego specjalistę. Przedłożone opinie były szczegółowe, rzeczowe i jasne. Biegły w opinii jasno wskazał jakiego uszczerbku na zdrowiu doznał powód i wyjaśnili w jakim zakresie u powoda występuje trwały uszczerbek na zdrowiu.

Świadek E. S. jest żoną powoda. Świadek w swoich zeznaniach opisała okoliczności zdarzenia. Świadek zeznała, że było bardzo ślisko, śnieg nie był odgarnięty, a chodnik nie był posypany ani solą, ani piaskiem. Zdaniem świadka chodnik został odśnieżony dopiero kolejnego dnia. Odnośnie obrażeń doznanych przez męża, świadek zeznała, że na skutek zdarzenia powód przez jakiś czas poruszał się o kulach, a do teraz potrzebuje pomocy przy niektórych czynnościach np. przy wejściu do wanny. Zeznania świadka co do zasady Sąd uznał za wiarygodne. Biorąc jednak pod uwagę fakt, że tego dnia padał śnieg, a chodniki były odśnieżane od wczesnych godzin porannych uznać należy, że była taka możliwość, że na chodniku leżał śnieg. Zeznania świadka Sąd uznał więc za szczere i wiarygodne.

Zeznania świadka I. S. Sąd uznał za wiarygodne. Świadek jest zatrudniona przez pozwanego. Świadek potwierdziła, że w dniu zdarzenia przy ul. (...) w K. od godz. 06:00 rano odśnieżała chodniki oraz sypała je solą. Świadek zeznała, że pamięta, że tego dnia padał śnieg w związku z czym koniecznym było wielokrotne odśnieżanie chodników. Świadek zeznała, że pamięta ten dzień, ponieważ nie często zdarza się, że ktoś przewraca się na chodniku wobec czego ma pewność, że tego dnia odśnieżała chodniki. Zeznania świadka były logiczne i szczere. Sąd nie znalazł więc podstaw by podważyć ich wiarygodność.

Powód J. S. zeznał, że w dniu zdarzenia temperatura była ujemna i prószył śnieg. Powód potwierdził, że wyszedł przez blok, ponieważ szedł na przystanek i przewrócił się na śliskim chodniku, uderzając kolanem o podłoże. Powód potwierdził, że już przed wypadkiem miał operację kolana i zakładaną endoprotezę. Do dnia wypadku poruszał się jednak samodzielnie i nie potrzebował wsparcia kul. Powód zeznał, że na skutek zdarzenia trafił do szpitala, a następnie kontynuował leczenie ortopedyczne oraz rehabilitację i do dzisiaj nie odzyskał pełnej sprawności. Powód zeznał, że już nie porusza się o kuli, ale czasem utyka i odczuwa bolesność kolana i potrzebuje pomocy np. przy wejściu do wanny. Zeznania powoda Sąd uznał co do zasady za wiarygodne. Sąd daje wiarę zeznaniom powoda, że na chodniku było ślisko. Skoro tego dnia padał śnieg, a temperatura była ujemna, to należy się spodziewać, że chodnik może być śliski, i może na nim znajdować się śnieg mimo wcześniejszego odśnieżania.

Pozwany M. Z. w swoich zeznaniach kategorycznie zaprzeczyła jakoby tego dnia chodnik przy ul. (...) miał być nieodśnieżony. Pozwany zeznał, że ma zawartą umowę z (...) sp. z o.o. i zgodnie z umową chodniki muszą być na bieżąco kontrolowane i odśnieżane oraz posypywane solą. Powód zeznał, że tego dnia również pracował na ul. (...) już od godziny 06:00 rano. Pozwany potwierdził, że tego dnia padał śnieg w związku z czym nie skończyło się na jednorazowym odśnieżaniu i trzeba było odśnieżyć chodniki kolejny raz. Pozwany wskazał również, że administratorzy z (...) sp. z o.o. systematycznie sprawdzają utrzymanie nawierzchni i gdyby coś było nie tak to z pewnością bo o tym wiedział. Pozwany zeznał, że chodniki nie są odśnieżane na całej szerokości tylko na szerokość łopaty, aby możliwe było przejście. Pozwany wskazał, że był na miejscu zdarzenia po tym jak otrzymał informację o upadku powoda i jego zdaniem było widać ślady odśnieżania. Zeznania świadka Sąd również uznał za wiarygodne. Pozwany potwierdził, że był tego dnia w pracy i jest pewien, że chodniki przy ul. (...) były odśnieżone. Pozwany zeznał spójne z powodem, że tego dnia były opady śniegu, wobec czego jest możliwym, że na chodniku znajdowała się warstwa śniegu.

Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego sąd zważył, co następuje:

Powództwo było niezasadne i zasługiwało na oddalenie w całości.

Kwestią sporną w niniejszym postępowaniu okazała się sama zasadność roszczenia. Zdaniem strony pozwanej roszczenie powoda jest niezasadne bowiem twierdzenie powoda, że chodnik z miejscu zdarzenia był nie odśnieżony nie zostało poparte żadnymi dowodami, choćby w postaci dokumentacji fotograficznej z miejsca zdarzenia. Zdaniem pozwanego powód nie wykazał więc, że do upadku doszło z powodu śliskiego chodnika. Pozwany twierdzi również, że przed godziną 08:50 wykonał obowiązek odśnieżenia chodnika wobec czego nie można mu zarzucić winy, albowiem pozwany nie dopuścił się zaniechania.

Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego pozwany wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku odśnieżenia chodnika przy ul. (...) w K.. Zarówno pozwany jak i zatrudniona przez niego I. S. zgodnie potwierdzili, że tego dnia od wczesnych godzin porannych tj. ok. godz. 06:00 rano chodniki w tym miejscu były odśnieżane. Zarówno strony postępowania, jak i świadkowie potwierdzają, że tego dnia padał śnieg. Powód wyszedł z mieszkania wraz z żoną o godz. 08:50. Z uwagi na upływ czasu i padający śnieg na chodniku było ślisko.

Zgodnie z art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 k.c. w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty.

Sąd może przyznać nadto poszkodowanemu odpowiednią sumę z tytułu zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Chodzi tu o krzywdę ujmowaną jako cierpienie fizyczne (ból i inne dolegliwości), cierpienia psychiczne, ujemne uczucia przeżywane w związku z cierpieniami fizycznymi lub następstwami uszkodzenia ciała albo rozstroju zdrowia w postaci np. zeszpecenia, niemożności uprawiania działalności artystycznej, naukowej, wyłączenia z normalnego życia itp. Zadośćuczynienie pieniężne ma na celu przede wszystkim złagodzenie tych cierpień. Obejmuje ono wszystkie cierpienia fizyczne i psychiczne, zarówno już doznane, jak i te, które zapewne wystąpią w przyszłości.

Faktem jest, że na skutek upadku spornego dnia powód doznał trwałego uszczerbku na zdrowiu. W przeprowadzonym 5 sierpnia 2023 r. badaniu RTG prawego kolana ustalono, że powód ma obluzowaną endoprotezę prawego kolana, obluzowany trzpień elementu piszczelowego i obluzowany trzpień elementu udowego. Powód wymaga kolejnej trzeciej rewizji endoprotezy prawego kolana, a rokowanie jest niepewne, ponieważ zabieg trzeciej rewizji, (w sumie piąty zabieg na kolanie) jest skomplikowany i obarczony wysokim ryzykiem powikłań i komplikacji, z amputacją kończyny włącznie. U powoda wystąpił zatem trwały uszczerbek na zdrowiu prawego kolana z tabeli MPiPS-156-20%. Powód przed upadkiem z 20 stycznia 2022 miał stwierdzony 10% uszczerbek na zdrowiu prawego kolana w następstwie czterech poprzednich operacyjnych zabiegów prawego kolana: w 1983 zabieg ORIF prawej kości piszczelowej, 2004 zabieg endoprotezy prawego kolana, 2015 pierwszej rewizji endoprotezy prawego kolana i 19 lutego 2021, zabieg drugiej rewizji endoprotezy prawego kolana. Po balansowaniu zmian przed-wypadkowych (10%) uszczerbek powoda wynikający bezpośrednio z upadku, który miał miejsce 20 stycznia 2022 wynosi 20% - 10% = 10% trwałego uszczerbku na zdrowiu.

Sąd uznał jednak, że za upadek, jaki stał się udziałem powoda nie jest spowodowany działaniami albo zaniechaniami pozwanego. Innymi słowy – w ocenie sądu – pozwany nie ponosi odpowiedzialności za powstanie u powoda rzeczonego uszczerbku na zdrowiu. Z samego faktu bowiem, że zimą w różnych miejscach może zalegać śnieg, a podłoże może być śliskie nie wynika jeszcze niczyja odpowiedzialność. Jest bowiem oczywistym, że biorąc pod uwagę trwające opady śniegu osoby zobowiązane do odśnieżania chodników nie są w stanie w sposób nieprzerwany, permanentny zapewniać uprzątnięcia błota, śniegu i lodu. Oczekiwanie to jest po prostu nierealne. Logicznym jest zatem, że stan oblodzenia czy śliskości winien skłaniać do wzmożonej ostrożności przy poruszaniu się po oblodzonych powierzchniach w ramach dbałości o własne bezpieczeństwo.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że pozwany dopełnił wszystkich swoich obowiązków spornego dnia i odśnieżył chodnik w godzinach wczesnoporannych. Pozwany wskazywał, że chodnik nie jest odśnieżany na całej szerokości, a jedynie na szerokość łopaty w taki sposób, aby można było poruszać się pieszo. Zarówno pozwany, jak i świadek I. S., potwierdzili, że w przypadku opadów śniegu odśnieżanie jest powtarzane. Podkreślić również należy, że usługi wykonywane przez pozwanego są kontrolowane przez pracowników (...) sp. z o.o. w K., którzy w dniu zdarzenia ok. godz. 11:00 przeprowadzili kontrolę odśnieżania budynku i tym czasie chodniki były odśnieżone. Tego dnia nie było żadnej innej skargi na odśnieżanie.

W niniejszej sprawie powód podniósł, że to pozwany ponosi odpowiedzialność za powstałe zdarzenie, bowiem w dniu zdarzenia chodnik przy ul. (...) nie został odśnieżony ani posypany solą lub piaskiem. Tym niemniej powód nie udowodnił, by w czasie, w którym poruszał się pieszo spornym chodnikiem, ten nie był odśnieżony. Sąd nie uznał za wystarczające zeznań żony powoda. Żaden inny dowód, poza zeznaniami samych zainteresowanych nie potwierdził, by chodnik w chwili zdarzenia był nieodśnieżony bądź by można było przypisać pozwanemu niedbalstwo w wykonaniu obowiązków związanych z odśnieżaniem spornego ciągu komunikacyjnego. Kwestia odśnieżenia/nieodśnieżenia chodnika była natomiast bardzo łatwa do wykazania. Wystarczyło wykonać fotografię miejsca zdarzenia, co w sposób bezwzględny rozwiałoby wszystkie wątpliwości. Takiego dowodu. Faktem notoryjnym jest, że dobie powszechnego posługiwania się telefonami komórkowymi nawet najprostsze urządzenia są wyposażone w aparaty fotograficzne.

Samo twierdzenie strony nie jest dowodem, a twierdzenie dotyczące istotnej dla sprawy okoliczności powinno być udowodnione przez stronę to twierdzenie zgłaszającą (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2001 r., I PKN 660/00, Wokanda 2002/7-8/44). Nie jest w takiej sytuacji obowiązkiem sądu dopuszczanie dowodów z urzędu, aby zastąpić bierność strony. Prowadzenie w takiej sytuacji postępowania z urzędu w istocie rzeczy stanowi faworyzowanie jednej ze stron kosztem drugiej do czego obowiązujące przepisy nie stwarzają żadnych podstaw. Działanie sądu z urzędu może, bowiem prowadzić do naruszenia prawa do bezstronnego sądu i odpowiadającego mu obowiązku przestrzegania zasady równego traktowania stron (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 175/00, OSP 2001/7-8/116 z glosą aprobującą Broniewicza OSP 2001/7-8/116, uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 19 maja 2000 r., III CZP 4/00, OSNC 2000/11/195). Postępowanie cywilne jest bowiem postępowaniem kontradyktoryjnym, w którym aktywność dowodowa obciąża strony procesu. Wszelkie działania sądu z urzędu mogłyby być poczytane jako naruszające zasadę równych praw stron, gdyż w istocie rzeczy prowadziłyby do faworyzowania jednej ze stron procesu na niekorzyść drugiej. W tej kwestii należy wskazać, na art. 3 k.p.c. czy art. 232 k.p.c. Możliwość podejmowania inicjatywny dowodowej przez sąd może mieć jedynie charakter wyjątkowy w sytuacji rażącej nierównowagi procesowej stron, gdy dany dowód jest niezbędny do rozstrzygnięcia, a strona sama z przyczyn wewnętrznych nie jest w stanie przejawiać inicjatywy dowodowej. Z taką sytuacją, zdaniem sądu, nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Strona powodowa jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, który ma świadomość praw i obowiązków oraz konsekwencji swych działań czy zaniechań. Należy podkreślić, iż obowiązek wynikający z art. 6 k.c. w procesie jest realizowany poprzez zgłaszanie stosownych wniosków dowodowych w celu udowodnienia okoliczności, na które powołuję się strona procesu. Stosownie do art. 232 k.p.c. strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Ewentualne ujemne skutki nieprzedstawienia dowodu obciążają stronę, która nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 1999 r. I CKN 415/99 LEX 83805).

Powód, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego, nie sprostał ww. ciężarowi dowodowemu. Strona powodowa w żaden sposób nie wykazała, aby pozwany zaniechał wykonania ciążącego na nim obowiązku. Z pewnością powód nie wykazał, aby chodnik nie był odśnieżony w chwili zdarzenia. Oprócz pozwanego i jego żony nikt nie potwierdził, aby na chodniku zalegał śnieg. Słusznie wskazuje strona powodowa, że nie powód nie przedstawił żadnego zdjęcia lub nagrania, które potwierdzałoby fakt nieodśnieżenia chodnika. Stąd też roszczenie podlegało oddaleniu. Tak też orzeczono w pkt 1 wyroku.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Koninie w sprawie I Co 1107/22 pozwany został zwolniony od kosztów sądowych w całości w sprawie przyszłej o zapłatę odszkodowania i zadośćuczynienia przeciwko M. Z.. Sąd w pkt 2 wyroku na podstawie art. 102 k.p.c. odstąpił więc od obciążania powoda kosztami procesu i punkcie 3 wyroku nieuiszczonymi kosztami sądowymi obciążył Skarb Państwa.

Należy zauważyć, iż art. 102 kpc stosowany jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach, przy czym sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Przepis ustanawia zasadę słuszności, będącą odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu; jest rozwiązaniem szczególnym, niepodlegającym wykładni rozszerzającej, wykluczającym stosowanie wszelkich uogólnień, wymagającym do swego zastosowania wystąpienia wyjątkowych okoliczności. Katalog przyczyn zaliczanych do wypadków szczególnie uzasadnionych, przewidzianych art. 102 kpc nie został ustawowo uregulowany. Ocenę zastosowania zasady słuszności, będącej wyjątkiem od odpowiedzialności za wynik sporu, pozostawiono sądom. Nieobciążenie strony przegrywającej kosztami procesu w całości lub w części powinno wynikać z konkretnych okoliczności rozpatrywanej sprawy, których badanie z zachowaniem zasad logicznego rozumowania, dających się skontrolować, prowadzi do wniosku, że obciążenie kosztami strony przegrywającej byłoby rażąco niesprawiedliwe albo nieuzasadnione. Odnosi się to do sytuacji skomplikowanych problemów prawnych dotyczących istoty sporu albo konieczności uzyskania orzeczenia sądowego albo precedensowego charakteru powództwa, czy też sprawy o szczególnym znaczeniu dla strony, jak na przykład dążenie do uzyskania środków utrzymania. Przyjęte zostało w orzecznictwie, że jako wymieniony w art. 102 kpc wypadek może być uznana również szczególnie trudna sytuacja majątkowa i życiowa strony przegrywającej, wskazująca na to, że zasądzenie kosztów procesu pozostawałoby w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2010 r., IV CZ 2/10, LEX nr 1353272; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 2010 r., II CZ 22/10, LEX nr 1360228; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2012 r., I CZ 10/12, LEX nr 1168536; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2012 r., III CZ 17/12, LEX nr 1164739; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2013 r., I CZ 128/12, LEX nr 1293687).

Pamiętać należy, że powód wszczynając niniejsze postępowanie nie był reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego. Stąd też nie mając wiedzy prawniczej był subiektywnie przekonany o zasadności swego żądania. Sąd wziął pod uwagę owo subiektywne przekonanie powoda co do zasadności zgłoszonego roszczenia - trudne do zweryfikowania a limine (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2011 r., II CZ 105/11). Na decyzję sądu wpływ miała również trudna sytuacja majątkowa, która uniemożliwia pokrycie przez powoda kosztów procesu należnych przeciwnikowi. Stąd też w puckie 2 orzeczenia sąd odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu.

Powód był reprezentowany przez adwokata ustanowionego z urzędu, wobec czego należało przyznać mu wynagrodzenie z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi. Orzeczenie w tym przedmiocie sąd oparł na Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, powiększając należne wynagrodzenie o podatek VAT i zasądził na rzecz adw. M. S. kwotę 4428 zł (pkt 4 wyroku).

sędzia Agnieszka Libiszewska