Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Koninie

WYROK

W I M I E N I U

R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J

Dnia 9 grudnia 2024 r.

Sąd Rejonowy w Koninie, Wydział I Cywilny

w składzie następującym

Przewodniczący: Sędzia Magdalena Kuś

po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2024 r. w Koninie

na posiedzeniu niejawnym (art. 224 § 3 k.p.c.)

sprawy z powództwa: (...) S.A. z siedzibą w W.

przeciwko: P. J.

o uchylenie obowiązku płatności renty

I.  Uchyla obowiązek płatności renty przez powoda (...) S.A. z siedzibą w W. wobec pozwanego P. J. zasądzonej w pkt 3 wyroku Sądu Okręgowego w P. (...) w K. (...) z dnia 28 października 2002 r., sygn. akt XV C 420/21.

II.  Zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.717 zł (dwa tysiące siedemset siedemnaście złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sędzia Magdalena Kuś

Sygn. akt I C 1243/23

UZASADNIENIE

Powód (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wystąpił przeciwko pozwanemu P. J. z powództwem o uchylenie wobec niego obowiązku płatności renty wyrównawczej na rzecz pozwanego z tytułu całkowitej utraty zdolności do pracy zarobkowej w kwocie 550 zł miesięcznie płatnej do dnia dwudziestego każdego miesiąca, ustalonej wyrokiem Sądu Okręgowego w K.z dnia 28 października 2002 r., sygn. akt XV C 420/01.

W uzasadnieniu pozwu strona powodowa podniosła, iż wobec pozwanego P. J. ustały wszelkie przesłanki uzasadniające dalsze utrzymanie obowiązku wypłaty na rzecz pozwanego przez powoda renty wyrównawczej. Wskazał, iż poczynione przez niego ustalenia prowadzą do wniosku, iż aktualna sytuacja pozwanego nie uzasadnia dalszego wypłacania mu renty, tym bardziej, iż nie współpracuje on z nim w zakresie dostarczania mu żądanych dokumentów. W ocenie powoda wielokrotne uchylanie się przez pozwanego od przesłania żądanych dokumentów, wskazuje że pozwany pracuje i otrzymuje wynagrodzenie pozwalające na samodzielne utrzymanie się.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. Pozwany nie zgodził się ze stanowiskiem powoda wskazując, iż nadal pozostają aktualne powody, dla których ustanowiono dla niego rentę wyrównawczą. Podkreślił, iż renta wyrównawcza jako świadczenie o charakterze odszkodowawczym pozostaje ściśle powiązane ze stanem zdrowia, który w jego przypadku jest bardzo słaby, albowiem silnie odczuwa wszelkie następstwa zdarzenia, w wyniku którego została mu przyznana renta wyrównawcza od powoda. Jego stan zdrowia od tego zdarzenia nie uległ poprawie, a nawet się pogorszył. Wskazał, iż wbrew temu co twierdzi powód, wykonuje on prace lekkie i mało obciążające, jednak musi wykonywać pracę, aby się utrzymać. Dlatego też korzysta z pomocy innych osób, gdyż renta w wysokości 550 zł wypłacana przez powoda nie pozwala na egzystencję.

Postanowieniem z dnia 23 lutego 2024 r., Sąd oddalił wniosek pozwanego o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W pozwie z dnia 29 marca 2001 r. złożonym do Sądu Okręgowego w P. (...) w K. P. J. wnosił o zasądzenie od (...) S.A. (...)w K. na jego rzecz m.in. renty o jakiej mowa w art. 444 k.c. po 1.000 zł miesięcznie, poczynając od dnia 1 czerwca 2000 r., płatnej do 10-ego dnia każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami od uchybienia terminu płatności każdej raty.

W uzasadnieniu pozwu wskazał, iż na skutek wypadku z dnia 7 maja 2000 r. stał się osobą całkowicie niezdolną do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji, wymagającą stałej opieki, którą zapewnia mu żona. Przez to jednak zarówno on, jak i jego żona nie mają żadnej możliwości poszukiwania i podjęcia pracy zarobkowej. Wskazał, iż w wyniku tego wypadku jego życie zawodowe i rodzinne legło w gruzach. Podniósł, iż ponosi dodatkowo koszty wizyt lekarskich, lekarstw i rehabilitacji.

/bezsporne; akta sprawy XV C 420/01 Sądu Okręgowego w P. (...) w K./

W toku ww. postępowania sądowego toczącego się pod sygn. akt XV C 420/01 dopuszczono dowód z opinii akademii medycznej, w której stwierdzono wystąpienie u P. J. trwałego uszczerbku na zdrowiu w wysokości 75 % tabeli uszczerbku na zdrowiu (...) S.A. w tym :

a)  5 % z uwagi na pourazowy zespół cerebrasteniczny (nerwica utrwalona po urazie czaszkowo-mózgowym - wg punktu 10c;

b)  30 % z uwagi na szpecące blizny na twarzy z dysfunkcją powiek – niedomykalność z przewlekłym zapaleniem spojówek – wg punktu 19c;

c)  5 % z uwagi na dwumiejscowe złamanie gałęzi żuchwy – wg punktu 22a;

d)  5 % z uwagi na wadliwe wygojone złamanie obojczyka prawego – wg punktu 101;

e)  15 % z uwagi na przebyte złamanie głowy i szyjki kości ramiennej lewej licząc wg punktu 114b;

f)  15 % z uwagi na przebyte wieloodłamowe złamanie trzonu kości udowej prawej licząc wg punktu 148b.

Przy czym stwierdzono, że rokowania P. J. na przyszłość należy określić jako dobre, wskazując, iż prawidłowy przebieg dalszego leczenia usprawniającego może przynieść poprawę stwierdzonego stanu klinicznego, a tym samym może doprowadzić do tego, że w przyszłości powód będzie mógł pracować.

/bezsporne, akta sprawy XV C 420/01 Sądu Okręgowego w P. (...) w K./

Wyrokiem z dnia 28 października 2002 r. Sąd Okręgowy w P. (...) w K. zasądził od (...) S.A. (...)w K. na rzecz P. J. m.in. rentę w kwocie po 550 zł miesięcznie począwszy od dnia 1 listopada 2002 r., płatną do dnia 20-stego każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w terminie płatności którejkolwiek z rat renty.

/bezsporne; akta sprawy XV C 420/01 Sądu Okręgowego w P. (...) w K./

W chwili wypadku pozwany miał 23 lata. Przed zdarzeniem pracował na stacji paliw.

Pozwany z zawodu jest mechanikiem samochodowym.

/bezsporne; akta sprawy XV C 420/01 Sądu Okręgowego w P. (...) w K./

W dniu 4 kwietnia 2023 r. pracownik powoda przeprowadził weryfikację aktualnej sytuacji życiowej pozwanego. Pismami z dnia 17 kwietnia 2023 r. i 23 maja 2023 r. powód zwrócił się do pozwanego z prośbą o dostarczenie dokumentów uzasadniających dalszą płatność renty w postaci :

a)  rocznego rozliczenia podatku za lata 2020-2022 (PIT 36/37) poświadczony przez Urząd Skarbowy lub zamiennie zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o rocznym przychodzie uzyskanym w latach 2020-2022;

b)  potwierdzenia wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Prośby powoda pozostały bez odpowiedzi.

/dowód: pismo pracownika powoda z dnia 4.04.2023 r., k.15, pismo powoda z dnia 17.04.2023 r. i 23.05.2023 r., k.16-17/

Na konto bankowe pozwanego, czyli posiadacza rachunku wskazanego jako : (...) i Usługi (...) założone w (...) S.A. z siedzibą w W. w okresie od 12 listopada 2023 r. do 12 lutego 2024 r. od (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w G. wpłynęły kwoty :

a)  12.051,06 zł – 17 listopada 2023 r.,

b)  12.115 zł – 19 grudnia 2023 r.,

c)  1.968 zł – 9 stycznia 2024 r.,

d)  9.052,38 zł – 19 stycznia 2024 r.,

e)  1.968 zł – 9 lutego 2024 r.

P. J. posiada również inny rachunek bankowy (poz. 1.218, 1.220, 1.223) na który to rachunek pozwany przelewał kwoty m.in. 3.200 zł (22 stycznia 2024 r.,) oraz kwoty 2.600 zł (23 stycznia 2024 r.).

/dowód: historia rachunku bankowego za okres od 12.11.2023 r. do 12.02.2024 r. k.34-37/

P. J. złożył do Urzędu Skarbowego w K. :

a) w 2020 r. – zeznanie roczne PIT-37, w którym wskazano :

⚫

dochód z emerytur – rent krajowych w wysokości – 11 850,00 zł,

⚫

dochód z działalności wykonywanej osobiście w kwocie – 413,71 zł.

b)  w 2021 r. – zeznania roczne :

⚫

PIT- 37 – dochód z emerytur – rent krajowych w wysokości 13 683,36 zł,

⚫

PIT-36L wraz z załącznikiem PIT/B, w którym pozwany wskazał dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie – 46 576,44 zł.

c)  w 2022 r. – zeznanie roczne PIT-36 wraz z załącznikiem PIT/B, w którym wskazano:

⚫

dochód z emerytur – rent krajowych w wysokości – 11 917,62 zł,

⚫

dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 94 405,32 zł.

/dowód: pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 29.05.2024 r., k.73/

P. J. jest uprawniony do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 1 czerwca 2000 r. do 31 stycznia 2026 r., w wysokości świadczenia brutto 1.335,72 zł, tj. do wypłaty 1.215,51 zł.

/dowód: pismo z ZUS k.101/

P. J. od dnia 1 czerwca 2000 r. nie jest zarejestrowany w P. w K. jako osoba bezrobotna.

/dowód: pismo z PUP w K. z dnia 29.05.2024 r. k. 78/

P. J. zgłosił się do ubezpieczeń emerytalnego, rentowych i wypadkowego oraz do ubezpieczenia zdrowotnego:

- od 1.08.2021 r. do 31.07.2023 r. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą mająca ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 30 % kwoty minimalnego wynagrodzenia,

- od 1.08.2023 r. do 31.12.2023 r. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą niemająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawa wymiary składek na ubezpieczenia społeczne uzależniona jest od dochodu,

- od 1.01.2024 r. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60 % kwoty prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

/dowód: pismo ZUS (...)w P. z dnia 29.04.2024 r. 75-76, pismo ZUS (...)w P. z dnia 2.07.2024 r. k. 101/

P. J. z uwagi na skutki wypadku drogowego z dnia 7 maja 2000 r., zażywa leki przeciwbólowe. Pozwany skarży się na dolegliwości bólowe pojawiające się podczas zmiany pogody. Skarży się na ból szczęki, głowy, nogi, barku oraz kości.

/dowód: zeznania pozwanego P. J., k.87-87v/

P. J. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, częściowo niezdolną do pracy zarobkowej, a całkowicie w posiadanym zawodzie technik mechanik.

Niezdolność ta jest wyłącznie wynikiem wypadku jakiemu uległ w dniu 7 maja 2000 r.

Stan zdrowia P. J. od dnia przedmiotowego wypadku uległ naturalnej poprawie. Powód zakończył trwający 3 lata proces leczenia i rehabilitacji oraz w wyniku żmudnego procesu adaptacji zaakceptował własne kalectwo.

P. J. nie może pracować fizycznie. Jego ograniczenia są znaczne i wynikają z ograniczenia ruchomości kończyn, nie może długo jeździć samochodem, tj. siedzieć w jednej pozycji, ma przewlekłe zapalenie spojówek (z uwagi niedomykalność lewego oka).

Zasadnicze leczenia P. J. zostało jednak zakończone (z wyjątkiem zaplanowanej plastyki powieki górnej oka). Może w przyszłości wymagać operacji korekcyjnych w zakresie złamania kości udowej (redukcja przerosłej kostniny).

P. J. w chwili obecnej nie wymaga rehabilitacji, środków farmakologicznych (z wyjątkiem przeciwbólowych). Wymaga wykonywania samodzielnie ćwiczeń fizycznych celem utrzymania ruchomości stawów, wzmacniania siły mięśniowej.

/dowód: dokumentacja medyczna pozwanego k. 109-145, pisemna opinia biegłego sądowego dziedziny ortopedii i traumatologii ruchu J. J. k. 152-155/

Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej pozwany uzyskuje dochód w kwocie 8-9 tysięcy netto miesięcznie. Po odliczeniu wszystkich kosztów leczenia oraz utrzymania domu, zostaje mu kwota ok. 4 000 zł miesięcznie. Oprócz ww. otrzymuje rentę z ZUS w kwocie ok. 1.200 zł miesięcznie. P. J. mieszka sam. Pomaga córce, która nie pracuje, ma dwójkę dzieci i mieszka osobno.

Pozwany z zawodu jest mechanikiem samochodowym, przy czym nigdy nie pracował w tym zawodzie.

/dowód: zeznania pozwanego P. J., k.87-87v/

Średnie zarobki mechaników samochodowych w Polsce wynoszą od ok. 3 550 do 5 300 zł netto miesięcznie. Początkujący mechanicy mogą zarabiać w granicach 3 450 do 4 500 zł netto miesięcznie, podczas gdy doświadczeni specjaliści osiągają wynagrodzenie rzędu ok. 4 100 do 5 900 zł netto miesięcznie.

/dowód: informacje ze strony internetowej https://wynagrodzenia.pl/moja-płaca/ile-zarabia-mechanik-samochody , https://pep.pl/poradnik/ile-zarabia-mechanik-samochodowy , https:/legum.pl/zarobki-warsztatu-samochodowego//

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów dołączonych do akt sprawy w tym dokumentacji medycznej pozwanego, zeznań samego pozwanego, akt sprawy XV C 420/01 toczącej się przed Sądem Okręgowym w P. (...) w K. oraz informacji dotyczących wynagrodzeń mechaników samochodowych m.in. https://wynagrodzenia.pl/

Sąd uznał za wiarygodne dokumenty zgromadzone w aktach sprawy, albowiem nie zostały podważone przez żadną ze stron, a Sąd nie znalazł podstaw, aby je kwestionować z urzędu.

Sąd uznał za wiarygodne zeznania pozwanego, w zakresie w jakim korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym w sprawie, w tym w szczególności z opinią biegłego sądowego z dziedziny ortopedii i traumatologii ruchu.

Za w pełni przydatną dla rozstrzygnięcia sporu Sąd uznał opinię biegłego sądowego z dziedziny ortopedii i traumatologii ruchu. Opinia ta w ocenie Sądu była logiczna, jasna, pozbawiona sprzeczności i w sposób wyczerpujący dała odpowiedź na pytania Sądu. W konsekwencji przedmiotowa opinia może stanowić i stanowi podstawę orzeczenia.

Sąd nie znalazł podstaw, aby kwestionować rzetelność i fachowość opinii biegłego. Należy zauważyć, iż żadna ze stron nie złożyła zastrzeżeń do opinii.

Pozwany ma prawo do odmiennej oceny swego stanu zdrowia przedstawionego w złożonych przez siebie zeznaniach, tym niemniej to opinia biegłego sądowego, a więc osoby niezależnej od stron ma decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w związku z tym że wyjaśnia ona kwestie istotne dla sprawy w sposób przekonujący brak było podstaw do nieuwzględnienia płynących z niej wniosków. Pamiętać należy, iż w/w biegły sądowy jest wieloletnim biegłym sądowym o dużej praktyce orzeczniczej, w tym także w sprawach osób niepełnosprawnych.

Należy podkreślić, iż nie jest obowiązkiem Sądu poszukiwanie dowodów z urzędu. Działanie sądu z urzędu może, bowiem prowadzić do naruszenia prawa do bezstronnego sądu i odpowiadającego mu obowiązku przestrzegania zasady równego traktowania stron ( por. wyrok SN z 12.12.2000 r., V CKN 175/00, OSP 2001/7-8/116 z glosą aprobującą Broniewicza OSP 2001/7-8/116, uchwała składu 7 sędziów SN z 19.05.2000 r. III CZP 4/00, OSNC 2000/11/195). Postępowanie cywilne jest bowiem postępowaniem kontradyktoryjnym, gdzie aktywność dowodowa obciąża strony procesu. Wszelkie działania Sądu z urzędu mogłyby być poczytane jako naruszające zasadę równych praw stron gdyż w istocie rzeczy prowadziłyby do faworyzowania jednej ze stron procesu na niekorzyść drugiej. W tej kwestii należy wskazać, na art. 3 k.p.c. czy art. 232 k.p.c. Możliwość podejmowania inicjatywny dowodowej przez sąd może mieć jedynie charakter wyjątkowy w sytuacji rażącej nierównowagi procesowej stron, gdy dany dowód jest niezbędny do rozstrzygnięcia, a strona sama z przyczyn wewnętrznych nie jest w stanie przejawiać inicjatywy dowodowej. Z taką sytuacją zdaniem Sądu nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Każda ze stron jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, który ma świadomość praw i obowiązków oraz konsekwencji swych działań czy zaniechań. W konsekwencji obowiązek wynikający z art. 6 k.c. w procesie jest realizowany poprzez zgłaszanie stosownych wniosków dowodowych celem udowodnienia okoliczności, na które powołuję się strona procesu. Stosownie do art. 232 k.p.c. strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Ewentualne ujemne skutki nieprzedstawienia dowodu obciążają stronę, która nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku ( por. wyrok SN z 15.07.1999 r. I CKN 415/99 LEX 83805 ). Tym samym w tej samej sprawie na stronach może spoczywać obowiązek udowodnienia różnych okoliczności faktycznych w zależności od tego, jakie skutki prawne z nich poszczególne strony wywodzą. Należy również podkreślić, iż samo twierdzenie strony nie jest dowodem, a twierdzenie dotyczące istotnej dla sprawy okoliczności powinno być udowodnione przez stronę to twierdzenie zgłaszającą ( por. wyrok SN z 22.11.2001 r. I PKN 660/00, Wokanda 2002/7-8/44).

Sąd zważył, co następuje:

Roszczenie powoda jest słuszne co do zasady i jako takie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie powód żądał uchylenia wobec niego obowiązku płatności renty wyrównawczej na rzecz pozwanego z tytułu całkowitej utraty zdolności do pracy zarobkowej w kwocie 550 zł miesięcznie płatnej do dnia dwudziestego każdego miesiąca, ustalonej wyrokiem Sądu Okręgowego w P. (...) w K. z dnia 28 października 2002 r., sygn. akt XV C 420/01.

Podstawę prawną ustalenia renty wyrównawczej stanowi przepis art. art. 444 § 2 k.c., zgodnie z którym, jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. Renta wyrównawcza wyrównuje szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, która wynika z utraty zdolności do pracy, a ściślej z braku możliwości uzyskania dochodów skutkiem utraty bądź ograniczenia zdolności do pracy. Metodyka wyliczania tej renty polega na przyjęciu hipotezy, że gdyby nie wypadek to poszkodowany dalej pracowałby na określonym stanowisku i osiągałby nadal dochody z zatrudnienia. Z drugiej strony bierze się pod uwagę dochody, jakie poszkodowany uzyskuje, a w przypadku, gdy nie jest całkowicie niezdolny do pracy zarobki, jakie może uzyskać przy wykorzystaniu posiadanej zdolności do pracy. Gdyby po prawidłowych ustaleniach okazało się, że osoba starająca się o rentę pozostaje w zatrudnieniu to dochody te należałoby dodać do uzyskiwanych z renty wypadkowej i porównać z możliwymi do uzyskania na stanowisku pracy, które ta osoba zajmowałaby, gdyby nie wypadek.

Dokonując oceny prawnej zgłoszonego roszczenia podnieść należy, że zgodnie z art. 907 § 2 k.c. jeżeli obowiązek płacenia renty wynika z ustawy, każda ze stron może w razie zmiany stosunków żądać zmiany wysokości lub czasu trwania renty, chociażby wysokość renty i czas jej trwania były ustalone w orzeczeniu sądowym lub w umowie. Celem art. 907 § 2 k.c. jest zharmonizowanie treści przysługującego poszkodowanemu prawa podmiotowego ze zmianą okoliczności faktycznych, jaka może nastąpić w przyszłości. Uznać zatem należy, że w tym przepisie przewidziano odstępstwo od zasady materialnej prawomocności wyroków i materialnej skuteczności ugód, w zakresie określenia wysokości i czasu trwania renty . Wynikające z istoty unormowania zawartego w art. 907 § 2 k.c. ograniczenie materialnej prawomocności wyroku oznacza, że wyrok orzekający o obowiązku świadczenia renty wiąże materialnie tylko w okolicznościach przyjętych za podstawę orzeczenia, z tym, że zmiana może nastąpić jedynie w razie istotnej zmiany stosunków w stosunku do stanu, w jakim orzekano o rencie.

W wypadku renty zasądzonej na podstawie art. 444 § 2 k.c. nowe okoliczności stanowiące podstawę stwierdzenia zmiany stosunków mogą dotyczyć zarówno sfery osobistej uprawnionego do renty lub zobowiązanego z tego tytułu, jak i zjawisk o charakterze obiektywnym, przy czym w każdym z tych wypadków decydujące znaczenie mają ich gospodarcze następstwa. Swoistością normy art. 444 § 2 k.c. jest bowiem, że odszkodowanie w formie renty ma wynagrodzić szkodę przyszłą. Siłą rzeczy sąd określając jej rozmiar musi opierać się na danych hipotetycznych. Przewidywania mogą się nie spełnić, a wówczas ustalona orzeczeniem sądowym renta przestaje być adekwatna do szkody (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2014 r., II PK 191/13; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2014 r., IV CSK 444/13, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 sierpnia 1991 r., III CZP 66/91).

Podkreślić przy tym należy, że dla uwzględnienia powództwa o zmianę wysokości renty konieczne jest wykazanie w procesie zmiany stosunków, a ciężar udowodnienia koniecznych przesłanek zgłoszonego w pozwie żądania spoczywa na powodzie (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 1976 r., III PRN 4/76). Sąd Najwyższy wskazał, że „zmiana stosunków" w rozumieniu art. 907 § 2 k.c. musi być istotna i taka, której sąd w wyroku zasądzającym rentę lub strony w ugodzie gwarantującej wypłatę renty nie przewidziały, albo nawet przewidziały, lecz inaczej, o innej treści. Pojęcie "stosunków" jest ujęte w sposób ogólny i dlatego nie pozwala na wyłączenie z nich wszelkich okoliczności, od których zależy wysokość i czas trwania renty odszkodowawczej. W świetle art. 907 § 2 k.c. sąd jest władny uwzględnić takie okoliczności, od których uzależniona jest wysokość i czas trwania renty, jakie już istniały lub też mogły być przewidziane w ugodzie, czy przy wyrokowaniu, lecz wówczas były pominięte, jeżeli nastąpiła od tego czasu zmiana co najmniej jednego elementu, od którego uzależnione były w poprzednim wyroku lub ugodzie wysokość i czas trwania renty.

W niniejszej sprawie powód domagając się uchylenia obowiązku rentowego nałożonego na niego względem P. J. podnosił, że poczynione przez niego ustalenia prowadzą do wniosku, iż aktualna sytuacja pozwanego nie uzasadnia dalszego wypłacania mu renty, tym bardziej, iż nie współpracuje on z nim w zakresie dostarczania mu żądanych dokumentów. W jego ocenie pozwany w chwili obecnej pracuje i otrzymuje wynagrodzenie pozwalające na samodzielne utrzymanie się.

W rozpoznawanej sprawie obowiązek powoda względem pozwanego został określony treścią prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w P. (...) w K. , a zatem to na powodzie, jako wywodzącym skutki prawne z określonego faktu, ciążył obowiązek wykazania „zmiany stosunków’’, o której mowa w art. 907 § 2 k.c.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie strona powodowa zdołała wykazać – stosownie do spoczywającego na niej ciężaru dowodu – ,,zmiany stosunków’’, o jakiej mowa w art. 907 § 2 k.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 1976 r. o sygn. akt III PRN 4/76).

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nastąpiła zmiana stosunków, która uzasadnia ustalenie, że obowiązek płacenia renty przez powoda wygasł. Na podstawie niekwestionowanej przez strony opinii biegłego sądowego z dziedziny ortopedii i traumatologii ruchu Sąd ustalił, że pozwany jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, częściowo niezdolną do pracy zarobkowej, a całkowicie w posiadanym zawodzie technik mechanik i że niezdolność ta jest wyłącznie wynikiem wypadku jakiemu uległ w dniu 7 maja 2000 r. W świetle tej opinii Sąd ustalił również, iż stan zdrowia pozwanego od przedmiotowego zdarzenia uległ naturalnej poprawie ponieważ pozwany zakończył trwający 3 – letni proces leczenia i rehabilitacji oraz w wyniku żmudnego procesu adaptacji zaakceptował własne kalectwo. Pozwany co prawda nie może pracować fizycznie, jego ograniczenia są znaczne i wynikają z ograniczenia ruchomości kończyn, nie może długo jeździć samochodem, tj. siedzieć w jednej pozycji, przewlekłe zapalenie spojówek – (niedomykalność lewego oka), nie mniej wspomniane ograniczenia nie umożliwiają mu prowadzenia założonej przez niego działalności gospodarczej pod firmą (...) . Wskazać również należy, iż w świetle sporządzonej opinii biegłego jasno wynika, iż zasadnicze leczenia pozwanego zostało zakończone (z wyjątkiem zaplanowanej plastyki powieki górnej oka). Nadto pozwany w chwili obecnej nie wymaga rehabilitacji, środków farmakologicznych (z wyjątkiem przeciwbólowych). Wymaga natomiast wykonywania samodzielnie ćwiczeń fizycznych celem utrzymania ruchomości stawów, wzmacniania siły mięśniowej.

Nie sposób zatem uznać, aby dolegliwości będące następstwem przedmiotowego zdarzenia upośledzały czynności życia codziennego pozwanego, w sposób który uniemożliwiałby mu jakiekolwiek funkcjonowanie, a przede wszystkim zarobkowanie na poziomie znacząco wyższym od średnich zarobków w posiadanym przez niego zawodzie.

Powód wykazał, że pozwany nie utracił w całości zdolności do pracy po przedmiotowym zdarzeniu z maja 2000 r. Jak wskazano pozwany prowadzi (...) i(...). Z analizy pisma nadesłanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 29.05.2024 r. (k.73) w sposób jednoznaczny wynika, iż pozwany w 2022 r., złożył zeznanie roczne PIT-36 wraz z załącznikiem PIT/B, w którym wskazano: dochód z emerytur – rent krajowych w wysokości – 11 917,62 zł oraz dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 94 405,32 zł. Powyższa wartość osiąganego dochodu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej po podzieleniu jej przez liczbę miesięcy w roku wskazuję, iż za ten okres pozwany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągał miesięczny dochód w kwocie 7 867,11 zł (94 405,32 :12). Pozwany zeznając, wskazał iż tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w kwocie 8-9 tysięcy netto miesięcznie. Po odliczeniu wszystkich kosztów leczenia oraz utrzymania domu, zostaje mu kwota ok. 4 000 zł miesięcznie. Oprócz ww. otrzymuje rentę z ZUS w kwocie ok. 1.200 zł miesięcznie. To o tyle istotne, że złożenie w 2022 roku zeznania rocznego PIT-36 wraz z załącznikiem PIT/B było pierwszym tego typu w którym to pozwany wykazał fakt prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Wskazuje to tym samym na fakt, iż zmiana stosunków u pozwanego z tytułu osiąganych zwiększonych miesięcznych dochodów nastąpiła na przestrzeni ostatnich kilku lat. Wcześniej powód nie widząc podstaw do wystąpienia u pozwanego zmiany stosunków nie wnosił o uchylenie obowiązku wypłacania na rzecz pozwanego renty wyrównawczej i regularnie spełniał nałożony na niego obowiązek, co jednak finalnie się zmieniło na skutek zmiany okoliczności.

Powyższa ustalona przez Sąd wartość miesięcznego uzyskiwanego przez pozwanego dochodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ma o tyle istotne znaczenie w zakresie w jakim porównany ją ze średnimi zarobkami mechaników samochodowych – a zatem osób z zawodem, w którym pozwany się wykształcił, choć nigdy rzeczywiście w nim nie pracował. Średnie zarobki mechaników samochodowych w Polsce wynoszą od ok. 3 550 do 5 300 zł netto miesięcznie. Początkujący mechanicy mogą zarabiać w granicach ok. 3 450 do 4 500 zł netto miesięcznie, podczas gdy doświadczeni specjaliści osiągają wynagrodzenie rzędu ok. 4 100 do 5 900 zł netto miesięcznie. Wynagrodzenie mechanika zależy od wielu czynników, w tym jak wskazano od doświadczenia, specjalizacji oraz rodzaju i lokalizacji warsztatu. Mechanicy zajmujący się bardziej skomplikowanymi naprawami lub pracujący w specjalistycznych warsztatach często mogą liczyć na wyższe zarobki. W przypadku pozwanego z uwagi na brak odpowiedniego doświadczenia zawodowego z racji nie pracowania w wyuczonym zawodzie ciężko zakładać, aby jego ewentualne miesięcznie wynagrodzenie z tego tytułu przekraczało kwotę jaką uzyskuję z tytułu prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Sąd jest świadom, że podczas składanych zeznań pozwany wskazywał na fakt, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej obecnie uzyskuje on dochody większe aniżeli te ustalony przez Sąd za 2022 rok, gdyż pozwany wskazał wprost, iż ,,ja z tej działalności uzyskuję około 8-9 tysięcy netto’’. Pozwany wskazał, iż do jego wydatków zalicza się pomoc córce, która ma dwójkę dzieci i która z nim nie mieszka i prowadzi osobne gospodarstwo domowe, zakup lekarstw i rehabilitacji – przy czym w świetle opinii biegłego pozwany nie potrzebuje rehabilitacji, gdyż wymaga wykonywania samodzielnie ćwiczeń fizycznych celem utrzymania ruchomości stawów, wzmacniania siły mięśniowej. Pozwany wskazał, iż ostatecznie po odliczeniu wszelkich kosztów leczenia i utrzymania domu zostaje mu ,,może 4.000 zł’’. W tym miejscu wskazać należy, iż zaoferowany przez pozwanego materiał dowodowy odnośnie uzyskiwanych przez niego dochodów pozwolił Sądowi na ustalenie, iż w okresie od 12 listopada 2023 r. do 12 lutego 2024 r. od (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w G. na jego rachunek bankowy wpłynęły kwoty : 12.051,06 zł – 17 listopada 2023 r., 12.115 zł – 19 grudnia 2023 r., 1.968 zł – 9 stycznia 2024 r., 9.052,38 zł – 19 stycznia 2024 r., 1.968 zł – 9 lutego 2024 r. Powyższe wskazuję, iż tylko na przestrzeni czterech miesięcy przełomu 2023/2024 r., na konto bankowe prowadzonej przez niego działalności gospodarczej wpłynęła znaczna kwota 37 604,44 zł (12.051,06+12.115+1.968+9.052,38+1.968). Nie sposób pominąć przy tym faktu, iż pozwany posiada również inny rachunek bankowy (poz. 1.218, 1.220, 1.223) na który to rachunek pozwany przelewał kwoty m.in. 3.200 zł (22.01.2024 r.,) oraz kwoty 2.600 zł (23.01.2024 r.).

Powyższe wyliczenie mając na uwadze ocenę stanu zdrowia pozwanego dokonaną przez biegłego sądowego pozwala przyjąć, że pozwany mimo stwierdzonych ograniczeń powstałych w wyniku przedmiotowego zdarzenia z maja 2000 r., osiąga miesięczny dochód który przekracza utracone potencjalne zarobki, których nie uzyskuje z powodu skutków wypadku. Trudno zakładać, aby możliwości zarobkowe pozwanego, gdyby nie ograniczenia będące skutkiem wypadku, oscylowałyby w granicach miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez niego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Suma jego dochodów jest wyższa niż co najmniej średnia wysokość wynagrodzenia osoby w pełni sprawnej do pracy na tym stanowisku.

Sąd miał również na uwadze fakt, iż uwzględnienie powództwa nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Wskutek wypadku za skutki którego odpowiedzialność przyjął na siebie powód, P. J. poniósł trwały uszczerbek na zdrowiu. Aktualnie jednak pozwany nie jest osobą całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji. Obecne życie pozwanego nie ogranicza się do przebywania w domu, jest zdolny do jazdy samochodem, prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje znaczne dochody, które po pomniejszeniu i tak przekraczają wartość minimalnego miesięcznego wynagrodzenia w wyuczonym przez niego zawodzie. Pamiętać przy tym należy, iż pozwany jest ponadto uprawniony do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości świadczenia do wypłaty 1.215,51 zł. W tym stanie rzeczy odebranie pozwanemu prawa do renty wyrównawczej nie stanowi naruszenia zasad współżycia społecznego, w szczególności zasady słuszności i sprawiedliwości społecznej.

Uwzględniając zatem sytuację pozwanego, istnieją podstawy do przyjęcia, że w wobec jego osoby nastąpiła istotna zmiana stosunków, o której mowa w art. 907 § 2 k.c. Strona powodowa udowodniła, że doszło do zmiany stosunków, które legły u podstaw przyznania renty pozwanemu i zmiana ta powinna skutkować wygaśnięciem obowiązku płacenia renty.

Mając powyższe na uwadze roszczenie powoda o ustalenie wygaśnięcia obowiązku świadczenia na rzecz pozwanego renty wyrównawczej podlega uwzględnieniu, o czym Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku.

O kosztach w punkcie I wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. Powód poniósł koszty wynagrodzenia pełnomocnika (1 800 zł), koszty opłaty od pełnomocnictwa (17 zł), koszty opłaty od pozwu (400 zł) oraz koszty zaliczki (500 zł). Razem 2 717 zł.

Sędzia Magdalena Kuś