Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Koninie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Konin, dnia 23 lipca 2025 roku

Sąd Rejonowy w Koninie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: sędzia Adam Maliszewski

po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2025 roku w Koninie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy powództwa W. K.

przeciwko P.w P.

o zapłatę

1.  Zasądza od P. w P. kwotę 727,20 zł (siedemset dwadzieścia siedem złotych i dwadzieścia groszy) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi:

- od kwoty 131,30 złotych, od dnia 1 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 131,30 złotych, od dnia 1 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 131,30 złotych, od dnia 1 stycznia 2021 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 151,50 złotych, od dnia 1 sierpnia 2022 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 181,80 złotych, od dnia 1 sierpnia 2023 roku do dnia zapłaty;

2.  oddala powództwo w pozostałym zakresie;

3.  znosi wzajemnie koszty procesu pomiędzy stronami.

sędzia Adam Maliszewski

Sygn. akt I C 703/24

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 2 listopada 2023 roku W. K. wniósł o zasądzenie od P. w P. kwoty 1.460,00 złotych, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 listopada 2017 roku do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że kwota ta stanowi odszkodowanie za bezumowne korzystanie przez pozwanego z należącej do niego działki gruntu nr (...) o powierzchni 0,1010 ha, położonej w obrębie R., gmina G. za lata 2017-2023 (pozew, k. 3-8).

W odpowiedzi na pozew P. w P. uznało powództwo co do zasady, przy czym zakwestionowało wysokość dochodzonego roszczenia powyżej kwoty 190,43 złote powiększone o odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od kwoty 39,13 od dnia 31 grudnia 2021 roku do dnia zapłaty oraz od kwoty 61,78 złotych od dnia 31 grudnia 2022 roku – i w tym zakresie wniosło o oddalenie powództwa, a nadto o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. Pozwany przyznał, że jest następcą prawnym Marszałka (...) (...), działającego poprzez (...) (...) i (...) w P., Rejonowego Oddziału w K.. Nie kwestionował również faktu, iż powództwo jest usprawiedliwione co do zasady oraz, że powodowi nie zostało do tej pory wypłacone odszkodowanie za bezumowne korzystanie z jego działki w jakiejkolwiek wysokości. Pozwany wskazał natomiast, że wysokość należnego wynagrodzenia winna być ustalana w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 sierpnia 2016 roku w sprawie sposobu ustalania wysokości czynszu dzierżawnego w umowach dzierżawy nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, zgodnie z którymi (§2 ust 1 pkt 1 rozporządzenia)roczny czynsz dzierżawny ustala się od użytków rolnych, z wyjątkami tam wskazanymi, jako równowartość pieniężną ilości pszenicy określonej w tabelach stawek czynszu dzierżawnego od użytków rolnych stanowiących załącznik do rozporządzenia, w zależności od rodzaju i klasy gruntów oraz miejsca ich położenia. W oparciu o średnie ceny pszenicy publikowane w obwieszczenia Prezesa GUS w sprawie średniej krajowej ceny skupu pszenicy pozwany wyliczył, że wartości czynszu należnego za poszczególne półrocza w latach 2018-2022 wynoszą odpowiednio: 13,54 złote, 16,15 złotych, 16,40 złotych, 13,57 złotych, 15,47 złotych, 14,99 złotych, 18,79 złotych, 20,34 złote, 31,04 złote i 30,74 złote, to jest łącznie 190,43 złote (odpowiedź na pozew, k. 52-57; sprostowanie, k. 77-78).

Pismem z dnia 6 lutego 2025 roku powód sprecyzował, że żądane przez niego odszkodowanie wynosi 1.590,34 złote(w rzeczywistości suma wskazanych przez powoda kwot wynosiła 1.941,34 złote) i składają się na nie: kwota 72,98 złotych z tytułu zobowiązań pieniężnych za działkę (...) za lata 2018-2022; kwota 18,36 z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia OC z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego za lata 2018-2023; kwota 505,00 złotych z tytułu utraconego czynszu dzierżawnego za lata 2018-2022 oraz kwota 1.345,00 złotych z tytułu utraconych korzyści wobec braku możliwości wykorzystania międzywala na przedmiotowej działce (pismo powoda, k. 84-89).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W. K. jest właścicielem m. in. działki gruntu o numerze (...) o powierzchni 0,1010 ha, położonej w obrębie Gmina R., dla której Sąd Rejonowy w K.prowadzi księgę wieczystą nr (...) (kopia postanowienia spadkowego, k. 9; odpis zwykły księgi wieczystej, k. 10-11; umowa darowizny, k. 12-14 v.; wypis i wyrys z ewidencji gruntów, k. 145-146; okoliczność bezsporna).

Od wielu lat powyższa nieruchomość należąca do powoda, a wcześniej przez jego ojca), zajęta jest przez pozwanego, którego poprzednikiem prawnym był (...) (...) i (...) w P., Rejonowy oddział w K.) – pod prawostronny wał rzeki W. (...) G.. Od 1993 roku Wojewódzki (...) i (...) w P. rozpoczął wykupywanie od właścicieli na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości znajdujących się na (...) G., po uprzednim wykonaniu podziałów geodezyjnych i uzyskaniu decyzji zatwierdzających projekty podziałów w poszczególnych obrębach. Wykupy te nie objęły jednak przedmiotowej działki nr (...) (pismo (...), k. 15).

Pozwany jest następcą prawnym (...) (...) i (...) w P. (okoliczność przyznana przez pozwanego).

W dniu 11 listopada 2017 roku W. K. wniósł do (...) (...) i (...) w P., Rejonowego Oddziału w K. o wypłatę odszkodowania za niemożność korzystania z działki nr (...). Do wykupu działki w 2017 roku nie doszło z uwagi na całkowite rozdysponowanie środków pieniężnych na wydatki proinwestycyjne za ten rok. Pismami z dnia 4 kwietnia 2022 roku, 7 listopada 2022 roku i 7 lutego 2023 roku W. K. zwrócił się do pozwanego o wypłacenie mu odszkodowania za bezumowne korzystanie z działki nr (...)). Do chwili obecnej pozwany nie wypłacił powodowi odszkodowania w jakiejkolwiek wysokości (pisma powoda, k. 16, k. 19, k. 21-22; pismo (...) k. 17-18; okoliczności niesporne).

Pismem z dnia 30 sierpnia 2023 roku powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 530 złotych, tytułem odszkodowania za bezumowne korzystanie z działki nr (...) wraz z należnymi odsetkami za okres od dnia 2018 roku do dnia 31 grudnia 2022 roku w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma pod rygorem skierowania sprawy na drogę sądową (pismo powoda, k. 25).

Czynsz dzierżawny za dzierżawę gruntów stanowiących łąki wynosił rocznie w województwie (...): w latach 2018-2020 – około 1. 300 złotych za hektar; w 2021 roku – około 1.500 zł za hektar, zaś w 2022 roku – około 1.800 złotych za hektar (https://www.tygodnik-rolniczy.pl/pieniadze/ceny-ziemi-i-czynszow-dzierzawnych-poszly-w-gore- (...); https://www.tygodnik-rolniczy.pl/pieniadze/ziemia-rolna/czynsze-dzierzawne-przekraczaja-2-tys-zl-za-ha-ziemi-jakie-sa-stawki-w-wojewodztwach- (...); fakty o których informacja jest powszechnie dostępna, nie wymagające dowodu w świetle treści art. 228 § 2 k.p.c.).

Powyższy stan faktyczny był zasadniczo niesporny między stronami. W szczególności pozwany nie kwestionował legitymacji procesowej stron, faktu zasadności powództwa co do zasady, jak również faktu niewypłacenia powodowi do chwili obecnej odszkodowania w jakiejkolwiek wysokości. W zakresie ustalenia rocznego czynsz dzierżawnego za dzierżawę gruntów stanowiących łąki w województwie (...) w latach 2018-2022, Sąd oparł się na wiadomościach powszechnie dostępnych, w szczególności zawartych na stronie internetowej www.tygodnik-rolniczy.pl).

Ustalając fakty Sąd pominął dokumenty załączone przez powoda do jego pisma z dnia 6 lutego 2025 roku, albowiem w części nie mały one znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (dokumenty związane z ubezpieczeniem i zapłatą podatków od całego gospodarstwa rolnego powoda, informacja od (...) G.), w części dotyczyły okoliczności którym pozwany nie zaprzeczał (okoliczność, że pozwany nie wypłacił do tej pory powodowi żadnej kwoty tytułem odszkodowania za lata 2018-2022), a w części zostały już wcześniej załączone przez strony (pisma pozwanego).

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

W świetle opisanego wyżej stanowiska pozwanego należało uznać, iż spór pomiędzy stronami dotyczył jedynie wysokości należnego powodowi odszkodowania za bezumowne korzystanie przez pozwanego, a wcześniej jego poprzednika prawnego z działki gruntu o numerze (...) położonej w obrębie R. gmina G..

W tej sytuacji jedynie krótko należy stwierdzić, że roszczenie powoda znajdowało oparcie w treści art. 224 § 2, w zw. z art. 225 k.c., zgodnie z którymi samoistny posiadacz w złej wierze jest zobowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie pogorszenie i utratę, chyba, że pogorszenie lub utrata nastąpiły bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych które zużył.

Odnosząc się do treści powyższych przepisów należy w pierwszej kolejności zauważyć, iż zgodnie z niekwestionowanymi przez strony ustaleniami, przedmiotowa działka stanowi wał przeciwpowodziowy rzeki W. i jest niezbędna pozwanemu do wykonywania zadań nałożonych nań przez ustawę, w szczególności do wyeliminowania bądź znacznego ograniczenia zasięgu zalania przez wodę terenów nadrzecznych. Z tych względów, z uwagi na położenie i ukształtowanie działki brak jest możliwości uzyskiwania z niej jakichkolwiek pożytków albowiem działka ta nie może być zabudowywana, obsiewana roślinami uprawnymi za wyjątkiem traw, których możliwość zbioru jest jednak praktycznie niemożliwa, z uwagi na podmokły teren stanowiący wał przeciwpowodziowy. W tych okolicznościach należało uznać, iż pozwany jest zobowiązany jedynie do zapłaty powodowi wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu, które stanowić będzie dla powoda całościową rekompensatę za trwałą niemożność korzystania przez niego ze swojej działki za lata 2017-2022.

Odnosząc się z kolei do sposobu wyliczenia tego odszkodowania Sąd nie podzielił stanowiska pozwanego, iż zastosowanie w sprawie winny znaleźć przepisy ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarce nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U.1991, Nr 107, poz. 464 z późn. zm), a w szczególności jej art. 39a, ppkt. 2 oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 sierpnia 2016 roku w sprawie sposobu ustalania wysokości czynszu dzierżawnego w umowach dzierżawy nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, zgodnie z którymi czynsz dzierżawny ustala się w umowie jako sumę pieniężną albo jako równowartość pieniężną odpowiedniej ilości pszenicy i jest on płatny za półrocze roku kalendarzowego z dołu. Należy bowiem zauważyć, iż zasady te dotyczą wyłącznie dzierżawy nieruchomości rolnych stanowiących własność Skarbu Państwa, natomiast przedmiotowa działka jest własnością powoda, a więc osoby fizycznej.

W tych okolicznościach Sąd doszedł do przekonania, że wysokość należnego powodowi odszkodowania za niemożność korzystania ze swojej działki rolnej powinna odpowiadać rynkowej stawce czynszu lub dzierżawy, którą właściciel mógłby uzyskać, gdyby ta działka była wynajmowana lub dzierżawiona na wolnym rynku. Pewnym utrudnieniem dla ustalenia wysokości tej stawki jest fakt, iż średnie wysokości takich czynszów nie są publikowane w żadnych oficjalnych danych, w szczególności tych ogłaszanych przez Prezesa GUS, ani też w żadnych innych oficjalnych dokumentach. W tych okolicznościach celem ustalenia tych danych Sąd posłużył się informacjami dostępnymi publicznie, a w szczególności udostępnionymi w internecie artykułami dotyczącymi wysokości stawek czynszu lub dzierżawy gruntów rolnych faktycznie stosowanymi w latach 2018-2022. Oczywistym jest, że skoro wysokość tych stawek regulowana jest przez rynek, może być ona oszacowana jedynie w przybliżeniu, jednakże celem jak najbardziej rzetelnego ustalenia wysokości tych stawek Sąd wziął pod uwagę wysokość stawek stosowaną w województwie (...) (gdzie swoją działkę ma powód), zważywszy na fakt, iż są one jednymi z najwyższych w Polsce ( w przeciwieństwie do np. stawek stosowanych w województwie (...)), a nadto fakt, iż wysokość stawek najmu lub dzierżawy działek gruntu stanowiących łąki jest nieco niższa od stawek dotyczących gruntów ornych. W oparciu o dane dostępne m. in. na stronie internetowej tygodnika rolniczego (www.tygodnik-rolniczy.pl) Sąd ustalił, że czynsz dzierżawny za dzierżawę gruntów stanowiących łąki wynosił rocznie w województwie (...): w latach 2018-2020 – około 1. 300 złotych za hektar; w 2021 roku – około 1.500 zł za hektar, zaś w 2022 roku – około 1.800 złotych za hektar.

Tak ustalona wysokość czynszów dzierżawnych za najem lub dzierżawę gruntów stanowiących łąki w województwie (...) znajduje pośrednio oparcie w wysokości średnich cen pszenicy publikowanych przez Prezesa GUS. Wprawdzie, jak już wcześniej wskazano, ceny te nie stanowiły podstawy do wyliczenia odszkodowania należnego powodowi w niniejszej sprawie, jednakże w oparciu o nie wyliczana jest wysokość czynszu dzierżawnego w umowach dzierżawy nieruchomości stanowiących Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa. Z kolei jak wynika z tych danych ceny pszenicy utrzymywały się na podobnym poziomie w latach 2018-2020, następnie uległy dość zauważalnemu wzrostowi w latach 2021 i 2022. Okoliczności te potwierdzają prawidłowość przyjętej przez Sąd wartości najmu lub dzierżawy nieruchomości rolnych, zgodnie z którą stawki te kształtowały się w latach 2018-2020 na podobnym poziomie (około 1.300 złotych za hektar rocznie), później zaś wzrosły do wartości 1.500 złotych za hektar rocznie w 2021 roku i 1.800 złotych rocznie za hektar w 2022 roku.

Uwzględniając zatem powyższe dane oraz wielkość przedmiotowej działki powoda (0,1010 ha) należne powodowi odszkodowanie za bezumowne korzystanie przez pozwanego z jego działki wynosi 727,20 złotych (131,30 zł + 131,30 zł + 131,30 zł + 151,50 zł + 181,80 zł).

Nie zasługiwało natomiast na uwzględnienie stanowiska powoda sformułowane w jego piśmie z dnia 6 lutego 2025 roku, ponad wskazaną wyżej kwotę. W tym zakresie należy w pierwszej kolejności wskazać, iż powód pierwotnie żądał zasądzenia od pozwanego kwoty 1.460 złotych. W piśmie z dnia 6 lutego 2025 roku rozszerzył z kolei powództwo do kwoty 1.590,34 złote (k. 89). Wypada jednak zauważyć, iż sprawa niniejsza była rozpoznawana w trybie uproszczonym, w którym zgodnie z treścią art. 505 ⁴ § 1 k.p.c. zmiana powództwa jest niedopuszczalna. Powód nie mógł zatem rozszerzyć powództwa ponad kwotę pierwotnie żądaną (1.460 złotych). Na marginesie tyko wypada zauważyć, iż suma wskazanych przez powoda w piśmie z dnia 6 lutego 2025 roku kwot (k. 89) wynosiła 1.941,34 złote, nie zaś jak wskazał powód – 1.590,34 złote.

Brak było również podstaw do uwzględnienia przy ustalaniu wysokości odszkodowania dodatkowo kosztów podatków, ubezpieczenia poniesionych rzekomo przez powoda odnośnie przedmiotowej działki i odrębnie (dodatkowo) kosztów nieuzyskanego czynszu dzierżawnego.

W kwestii kosztów ubezpieczenia tej działki należy zauważyć, iż z treści załączonej przez powoda polisy wynika, że przedmiotem ubezpieczenia jego gospodarstwa rolnego były nieruchomości, ruchomości domowe i stałe elementy oraz odpowiedzialność cywilna w życiu prywatnym. Nawet jednak przy założeniu, że obejmowało ono również szkody w uprawach, w tym również na działce nr (...) (czego powód nie wykazał), to brak faktycznego posiadania tej działki nie miał znaczenia dla wysokości uiszczonej przez niego składki ubezpieczeniowej. Innymi słowy wysokość tej składki byłaby taka sama bez względu na to czy w powód był czy też nie był w faktycznym posiadaniu przedmiotowej działki. Jednocześnie zaś w przypadku zajścia na działce nr (...) zdarzenia szkodowego objętego ubezpieczeniem, powodowi przysługiwałoby należne odszkodowanie jako właścicielowi, również w przypadku gdyby nie był w faktycznym posiadaniu działki nr (...).

Co zaś się tyczy kosztów podatku od przedmiotowej działki, rację ma pozwany wskazując, że zgodnie z treścią art. 12 ust 1 pkt 10 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym grunty pod wałami przeciwpowodziowymi i grunty położone w międzywałach zwolnione są od podatku rolnego. Brak jest zatem podstaw do uwzględniania wysokości podatku przy ustalaniu należnego powodowi odszkodowania.

Jak już wcześniej wskazano, przyznana powodowi kwota stanowi całościowe odszkodowanie należne mu za niemożność korzystania w latach 2017-2022 z przedmiotowej działki. Obejmuje ona zatem zarówno fakt niemożności pobierania z działki w tym czasie pożytków, czy to w formie zbiorów trawy czy to w formie czynszu dzierżawnego w przypadku gdyby powód zdecydował się wydzierżawić działkę. Brak jest zatem podstaw aby do wyliczonego przez Sąd odszkodowania doliczać odrębnie jakiekolwiek dodatkowe kwoty z tytułu utraconego przez powoda czynszu dzierżawnego w na tej działce.

Niezrozumiałe są również dla Sadu próby uwzględniania przez powoda przy wyliczaniu należnego odszkodowania z tytułu niemożności korzystania przez niego z działki nr (...) (k. 87). Roszczenie powoda w sposób nie budzący wątpliwości obejmowało bowiem wyłącznie działkę nr (...).

Reasumując powyższe rozważania, Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda ostatecznie kwotę 727,20 złotych.

W zakresie żądania zasądzenia odsetek Sąd zważył, iż stosownie do przepisu art. 481 § 1 k.c. – stanowiącego zgodnie z dyspozycją art. 359 § 1 k.c. formalne, ustawowe źródło odsetek – jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, choćby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

W rozważanej sprawie Sąd uznał, iż zastosowanie winna znaleźć odpowiednio stosowana ogólna zasada stosowana do zapłaty czynszu dzierżawnego, a sformułowana w art. 699 k.c., zgodnie z którą czynsz dzierżawy jest płatny z dołu, z tym jednak zastrzeżeniem, że odszkodowanie z tytułu bezumownego korzystania z gruntu winno być wypłacane w okresach rocznych, nie zaś półrocznych.

Z tego względu Sąd przyznał od zasądzonej kwoty winny być przyznane odsetki ustawowe za opóźnienie liczone: od kwoty 131,30 złotych, od dnia 1 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty, od kwoty 131,30 złotych, od dnia 1 stycznia 2020 roku do dnia zapłaty, od kwoty 131,30 złotych, od dnia 1 stycznia 2021 roku do dnia zapłaty, od kwoty 151,50 złotych od dnia 1 stycznia 2022 roku do dnia zapłaty oraz od kwoty 181,80 złotych od dnia 1 stycznia 2023 roku do dnia zapłaty.

Jedynie na skutek omyłki od kwot: 151,50 złotych i 181,80 złotych, w wyroku zasądzono odsetki odpowiednio: od dnia 1 sierpnia 2022 roku oraz od dnia 1 sierpnia 2023 roku. Sąd uznał jednak, że omyłka ta nie ma charakteru oczywistego, dlatego nie może być sprostowana w trybie art. 350 § 1 k.p.c.

W pozostałej części powództwo podlegało oddaleniu jako bezzasadne. Oddalenie dotyczyło też żądania powoda zasądzenia odsetek od żądanej kwoty od dnia 1 listopada 2017 roku do dnia 31 grudnia 2019 roku.

W zakresie żądania zasądzenia odsetek od dnia 1 listopada 2017 roku do dnia 31 grudnia 2018 roku nie zasługiwało ono na uwzględnienie, albowiem wymagalność odszkodowania z tytułu bezumownego korzystania za działkę powoda za rok 2018 nastąpiła dopiero od dnia 1 stycznia 2019 roku (płatność z dołu od dnia następnego od dnia 31 grudnia 2018 roku). Z kolei żądanie zasądzenia odsetek od kwoty 131,30 złotych, od dnia 1 stycznia 2019 roku do dnia 31 grudnia 2019 roku podlegało oddaleniu z uwagi na jego przedawnienie. Zastosowanie znalazł tu bowiem trzyletni termin przedawnienia roszczenia o którym mowa w art. 118 k.c. Roszczenie o zapłatę tej kwoty stało się bowiem wymagalne w dniu 1 stycznia 2019 roku, zaś pozew w sprawie powód złożył dopiero w dniu 2 listopada 2023 roku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c., znosząc je wzajemnie pomiędzy stronami. W niniejszej sprawie powód wygrał proces w 50 %, jednocześnie zaś strony poniosły zbliżone koszty procesu (powód 100 złotych z tytułu opłaty od pozwu, pozwany 287 złotych z tytułu kosztów zastępstwa procesowego), co uzasadniało wzajemne zniesienie koszów procesu między stronami.

sędzia Adam Maliszewski