Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Koninie

WYROK

W I M I E N I U

R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J

Dnia 8 stycznia 2024 r.

Sąd Rejonowy w Koninie, Wydział I Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: Sędzia Magdalena Kuś

Protokolant: sekr. sąd. Martyna Kujawa

po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2024 r. w Koninie

na rozprawie

sprawy z powództwa: M. G. (1)

przeciwko: A. B.

o z apłatę

I.  Oddala powództwo.

II.  Zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 3.617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sędzia Magdalena Kuś

Sygn. akt I C 453/23

UZASADNIENIE

Powódka M. G. (1) wniosła o zasądzenie od pozwanego A. B. kwoty 20.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 28 lutego 2020 roku do dnia zapłaty, z tytułu zapłaty za 2/4 udziału w sprzedanej nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym (...) o powierzchni 0,1703 ha położonej w Ś.. Nadto wniosła o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. W uzasadnieniu pozwu wskazała, że wyrokiem wydanym w sprawie sygn. akt II K 1586/19 Sąd Rejonowy w K.uznał M. B. za winnego tego, że w dniu 25 lipca 2018 roku doprowadził powódkę do niekorzystnego rozporządzenia jej mieniem na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie akt notarialnego Rep. A nr (...) (...)roku z dnia (...) roku w ten sposób, że wprowadził ją w błąd co możliwości i zamiaru zapłaty za zbyty przez nią udział w wyżej opisanej nieruchomości i nie wywiązał się z obowiązku zapłaty na jej rzecz kwoty 20.000,00 zł. Dalej powódka wskazała, że M. B. zmarł 13 marca 2020 roku, a spadkobiercą po nim jest jego syn A. B. (pozew k. 3-11).

W odpowiedzi na pozew pozwany A. B. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na swoją rzecz kosztów procesu. W uzasadnieniu swojego stanowiska podniósł, że M. B. nie został skazany w sprawie II K 1586/19, gdyż zmarł w toku tej spawy i postępowanie zostało umorzone. Natomiast wyrok nakazowy z uwagi na wniesienie sprzeciwu, utracił moc. Z ostrożności procesowej pozwany podniósł zarzut przedawnienia (odpowiedź na pozew k. 73-73v.)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Do 25.07.2018 r. nieruchomość oznaczona numerem ewidencyjnym (...) o powierzchni 0,1703 ha, położona w Ś., dla której Sąd Rejonowy w K.prowadzi księgę wieczystą nr (...), stanowiła:

- w udziale 2/4 współwłasność M. i B. małżonków G. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej,

- w udziale ¼ własność M. G. (1),

- w udziale ¼ własność córki ww. - S. G..

Dowód: wydruk treści księgi wieczystej nr (...) k. 7-11 akt II K 1586/19 zeznania P. S. k. 103-103v. (00:01:35 -00:19:13 nagrania rozprawy z dnia 23 października 2023 roku),

W okresie od 2013 roku do lata 2017 roku M. B. pozostawał w nieformalnym związku z A. G. - córką M. i B. małżonków G.. M. B. borykał się z problemami zdrowotnymi, cierpiał na chorobę wieńcową (stan po przebytych zawałach). Miał zaburzenia adaptacyjne: depresję, z obniżeniem nastroju i lękiem. Natomiast A. G. była uzależniona od alkoholu, nie radziła sobie z opieką nad dwójką niepełnosprawnych dzieci z poprzedniego związku, posiadała niespłacone zobowiązania.

W okresie od 06.11.2015 r. do 30.09.2016 r. M. B. zatrudniony był w firmie (...) S.A. w J., gdzie pełnił funkcję dyrektora operacyjnego.

Dowód: protokół przesłuchania M. B. k. 31 akt II K 1586/19, umowa o pracę z dnia 6 listopada 2015 roku i pismo, k. 33 i 36 akt II K 1586/19, częściowo zeznania B. G. (1) k. 94-94v.(00:06:26-00:38:13 nagrania rozprawy z dnia 25 września 2023 roku), protokół przesłuchania A. G. k. 49-50 akt II K 1586/19, przesłuchanie powódki k. 152-153 (00:02:25-00:39:27 nagrania rozprawy z dnia 8 stycznia 2024 roku), protokół przesłuchania S. G. k. a50 akt, k. 81v. akt II K 1586/19, dokumentacja medyczna, k. 106-120 akt II K 1586/19, dokumentacja medyczna, k. 136 akt II K 1586/19.

W lipcu 2018 roku M. B. poinformował swojego przyjaciela P. C., że chce kupić działkę w Ś. z dostępem do jeziora i poprosił go o udzielenie pożyczki. P. C., aby upewnić się, że przedmiotowa działka istnieje pojechał z M. B. do Ś.. Po obejrzeniu działki P. C. udzielił M. B. pożyczki w kwocie 40.000,00 zł, w dwóch transzach po 20.000,00 zł, z których pierwsza wypłacona została w dniu 10 lipca 2018 roku. Druga transza przekazana została M. B. przed podpisaniem aktu notarialnego. Umowa pożyczki została zgłoszona do Urzędu Skarbowego w dniu 9 sierpnia 2019 r.

Dowód: protokół przesłuchania P. C. k. 128v. akt II K 1586/19, umowa pożyczki, k. 109 akt II K 1586/19

W dniu 25 lipca 2018 roku B. G. (1), M. G. (1), S. G. i M. B. przed notariuszem P. S. zawarli w formie aktu notarialnego umowę sprzedaży na mocy, której B. i M. małżonkowie G. oraz S. G. sprzedali M. B. wyżej opisaną nieruchomość ozn. numerem ewid. (...) o powierzchni (...), położona w Ś. za cenę 40.000,00 zł.

Strony w umowie oświadczyły, że cena przedmiotu niniejszej umowy odpowiada wartości rynkowej (§ 5 umowy).

W § 6 umowy strony ustaliły, że cena przedmiotu niniejszej umowy została już w całości zapłacona gotówką, w ten sposób, że:

- B. i M. małżonkowie G. otrzymali za ich udział kwotę 20.000,00 zł i odbiór tej kwoty pokwitowali,

- S. G. otrzymała za swój udział kwotę 10.000,00 zł, co potwierdziła i odbiór tej kwoty pokwitowała,

- M. G. (1) otrzymała za swój udział kwotę 10.000,00 zł, co potwierdziła i odbiór tej kwoty pokwitowała.

W dniu podpisania umowy relacje między powódką i jej mężem a M. B. były bardzo dobre.

W tym samym dniu, tj. 25.07.2018 r. M. G. (2) udzieliła notarialnego pełnomocnictwa M. B. na mocy, którego umocowała go do sprawowania zarządu na nieruchomości zabudowanej domem wolnostojącym ozn. nr (...) o powierzchni 0,1830 ha w Ś. wraz z prawem do sprzedaży dowolnej osobie za dowolną kwotę, z prawem do pobrania ceny i wydania nabywcy nieruchomości i złożenia oświadczenia o poddaniu się przez M. G. (1) egzekucji.

Dowód: akt notarialny Rep. A nr (...) z dnia 25 lipca 2018 roku k. 12-18 akt II K 1586/19, akt notarialny Rep. A nr (...) z dnia 25 lipca 2018 roku k. 19-21 akt II K 1586/19, zeznania B. G. (1) k. 94-94v.(00:06:26-00:38:13 nagrania rozprawy z dnia 25 września 2023 roku), protokół przesłuchania A. G. k. 49-50 akt II K 1586/19, zeznania P. S. k. 103-103v. (00:01:35 -00:19:13 nagrania rozprawy z dnia 23 października 2023 roku), przesłuchanie powódki k. 152-153 (00:02:25-00:39:27 nagrania rozprawy z dnia 8 stycznia 2024 roku), protokół przesłuchania S. G. k. 81v. akt II K 1586/19,

W celu podpisania ww. umowy S. G. przyjechała do kraju, albowiem na stałe mieszka zagranicą - w Holandii. Podpisała ona akt notarialny na prośbę swojej matki M. G. (1) tj. powódki, nie pytając o żadne formalności czy też zapłatę.

Dowód: zeznania S. G. k. 149v.-150 (00:33:08-00:45:15 nagrania rozprawy z dnia 18 grudnia 2023 roku)

Przed zawarciem umowy sprzedaży, w dniu 19 lipca 2018 roku miało miejsce spotkanie towarzyskie powódki i siostry M. M. (2) S., w trakcie którego M. G. (1) poinformowała ją o tym, że M. B. rozliczył się z nią z ceny sprzedaży.

Dowód: protokół przesłuchania M. S. k. 124v. akt II K 1586/19

Po podpisaniu umowy sprzedaży relacje pomiędzy stronami transakcji tj. M. G. (1) i M. B. układały się w dalszym ciągu dobrze. Latem 2018 roku odwiedził M. B. jego kolega P. K.. Spotkanie, w którym uczestniczyli również powódka i jej mąż, przebiegło w przyjaznej atmosferze. W trakcie tego spotkania powódka wskazała, iż ww. działka nr (...) należy do M. B. oraz że „transakcja została uregulowana”. Jesienią 2018 r. po tym jak powódka i jej mąż dokonali remontu domu, w którym zamieszkiwali, M. B. skontaktował się telefoniczne ze znajomym - M. T. i poprosił go, żeby ten przyjechał na teren nieruchomości powódki w celu odebrania blachy z demontażu dachu. Kiedy M. T. przybył na nieruchomość powodów, poza M. B. na jej terenie obecni byli także powódka i jej mąż. Pieniądze za blachę odebrał M. B.. Do końca roku strony utrzymywały dobre relacje, planując wspólne spędzenie świąt.

Dowód: protokół przesłuchania P. K. k. 138v. akt II 1586/19, protokół przesłuchania M. T. k. 126 akt II K 1586/19, zeznania powódki k. 152-153, zeznania M. B. , k 31 akt II K 1586/19

Z początkiem roku 2019 powódka i jej mąż dowiedzieli się, że zainteresowany nabyciem przedmiotowej działki od powódki i jej męża jest R. T.. Ponadto powódka i jej mąż dowiedzieli się od R. T. o chęci sprzedaży nabytej działki nr (...) przez M. B.. W dniu 8 lutego 2019 roku pomiędzy powódką a M. B. miała miejsce rozmowa telefoniczna, której świadkiem był R. T.. W rozmowie tej powódka zażądała od M. B. zwrotu nieruchomości.

Dowód: zeznania R. T. k. 149-149v. (00:10:58-00:33:08 nagrania rozprawy z dnia 18 grudnia 2023 roku), częściowo zeznania R. T. k. 38 akt II K1586/19, częściowo zeznania powódki k. 152-153 (00:02:25-00:39:27 nagrania rozprawy z dnia 8 stycznia 2024 roku), protokół przesłuchania M. B. k. 31 akt II K 1586/19, częściowo protokół przesłuchania B. G. (2) k. 46-47

W tej samej dacie, tj. 08.02.2019 r. powódka wysłała M. B. wiadomość SMS o treści ,,M. w poniedziałek idziemy do prokuratury, jeżeli nie zmienisz zdania co do łąki”.

Dowód: wydruk wiadomości SMS k. 164 akt II K 1586/19

W dniu 21 lutego 2019 roku powódka złożyła zawiadomienie o możliwości popełnienia przez M. B. przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., twierdząc, iż ten ostatni nie dokonał zapłaty 40.000 zł tytułem ceny nabycia.

Wyrokiem nakazowym z dnia 3 stycznia 2020 roku wydanym w spawie o sygnaturze II K 1586/19 Sąd Rejonowy w K. uznał M. B. za winnego tego, że w dniu 25 lipca 2018 roku w Ś. działając w celu osiągniecia korzyści majątkowej doprowadził M. G. (1), B. G. (3) i S. G. do niekorzystnego rozporządzenia swoim mieniem, polegającego na wprowadzeniu w błąd co do zamiaru i możliwości zapłaty za zbytą przez nich nieruchomość położoną w Ś. o numerze geodezyjnym (...) o obszarze (...)ha na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego repertorium A nr (...) z dnia 25 lipca 2018 roku i nie wywiązał się z zapłaty M. G. (1) 20.000,00 zł za udziały wynoszące 2/4 sprzedanej nieruchomości, 10.000,00 zł za udziały wynoszące ¼ sprzedanej nieruchomości i S. G. za udziały wynoszące ¼ sprzedanej nieruchomości, tj. czynu z art. 286 § 1 k.k. i za to wymierzył mu karę 1 roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności polegającej na obowiązku wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin miesięczne.

Powyższy wyrok nakazowy w wyniku zaskarżenia go sprzeciwem przez M. B. stracił moc.

Dowód: odpis wyroku nakazowego z dnia 3 stycznia 2020 roku sygn. II K 1586/19 k. 15-15v., dokumenty w aktach sprawy Sądu Rejonowego w K.sygn. II K 1586/19

M. B. zmarł w dniu 13 marca 2020 roku. Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2020 roku wydanym w sprawie o sygnaturze II K 1586/19 Sąd Rejonowy w K.umorzył postępowanie przeciwko M. B. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k., albowiem oskarżony zmarł.

Dowód: postanowienie z dnia 1 kwietnia 2020 roku k. 199 akt II K 1586/19

Postanowieniem z dnia 30 września 2021 roku wydanym w sprawie o sygnaturze I Ns 1245/20 Sąd Rejonowy w K. stwierdził, że spadek po M. B. nabył w całości z dobrodziejstwem inwentarza jego syn A. B..

Dowód: dokumenty w aktach sprawy sygn. I Ns 1245/20

Pismem z dnia 19 marca 2022 roku powódka oraz B. G. (1) i S. G., oświadczyli stronie pozwanej, że w związku ze zwłoką w wykonaniu umowy wzajemnej zawartej w akcie notarialnym Rep. A numer (...), odstępują od umowy sprzedaży nieruchomości położonej w Ś., o numerze geodezyjnym (...) o obszarze (...) i zażądali zapłaty kwoty 40.000,00 zł.

Dowód: pismo z dnia 19 marca 2022 roku k. 18, potwierdzenie nadania wraz z potwierdzeniem odbioru k 19-19v.

Pismem z dnia 3 lutego 2023 roku powódka wezwała pozwanego do zapłaty m.in. kwoty 20.000,00 zł w terminie 7 dni od dnia otrzymana wezwania.

Dowód: wezwanie do zapłaty z dnia 3 lutego 2022 roku k 16, potwierdzenie nadania k. 17

W dniu 19 lutego 2023 roku A. B. (syn M. B.) zawarł z R. S. umowę przedwstępną sprzedaży nieruchomości, położonej w Ś., oznaczonej numer geodezyjnym (...) o powierzchni (...), dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą nr (...). A. B. zobowiązał się sprzedać R. S. ww. nieruchomość za cenę w kwocie 270.000,00 zł. W celu prawidłowego wykonania umowy i przeniesienia własności nieruchomości, strony tej umowy uzgodniły, że R. S. przeleje A. B. zadatek w wysokości 15.000,00 zł. Pozostała kwota, zgodnie z umową, miała być zapłacona przelewem w dniu podpisania umowy notarialnej. Termin zawarcia notarialnej umowy sprzedaży określono do dnia 31 marca 2023 roku.

Dowód: umowa przedwstępna sprzedaży nieruchomości z dnia 19 lutego 2023 roku k. 37-38

Stan faktyczny sprawy Sąd ustalił na podstawie dokumentów prywatnych i urzędowych złożonych przez strony oraz zawartych w aktach Sądu Rejonowego w K.o sygnaturach I Ns 1245/20 i II K 1586/19, co do prawdziwości i wiarygodności których żadna ze stron nie zgłaszała zastrzeżeń. Nadto Sąd poczynił ustalenia faktyczne na podstawie zeznań świadków P. S., S. G. i R. T. oraz częściowo na podstawie zeznań świadka B. G. (1) oraz częściowo zeznań powódki w charakterze strony.

Sąd nie dał wiarę zeznaniom powódki i jej męża B. G. (1) w zakresie w jakim twierdzili oni, że M. B. nie zapłacił ceny nabycia. Zeznania powódki i jej męża nie znajdują potwierdzenia w pozostałych dowodach, w tym w zeznaniach świadka R. T. złożonych w trakcie niniejszego postępowania, który co prawda potwierdził, że był świadkiem rozmowy telefonicznej pomiędzy B. G. (1) i M. B., jednakże podał, iż w trakcie tejże rozmowy powódka żądała od M. B. zwrotnego przeniesienia własności nieruchomości. Świadek zaprzeczył aby słyszał żądanie zapłaty 40.000 zł. Jego zdaniem powódka w rozmowie tej nie domagała się od M. B. zapłaty ceny, a jedynie zwrotu nieruchomości. Należy również zauważyć na liczne rozbieżności oraz brak konsekwencji w zeznaniach powódki. Zauważyć, należy że powódka wskazała początkowo w swoich zeznaniach złożonych w sprawie karnej, że rozmowa telefoniczna, którą słyszał R. T. miała miejsce pod koniec roku 2018 r., następnie jednak zmieniła zdanie, twierdząc, iż odbyła się ona w dniu 8 lutego 2019 roku, a dokładniej były to dwie rozmowy telefoniczne, trwające po 1 minucie. Po raz kolejny powódka zmieniła wersję w zeznaniach złożonych w niniejszej sprawie, podając, że ,,rozmowa ileś czasu trwała, może 10-15 minut.” Poza tym w sprawie karnej powódka wskazywała, iż wiedziała o treści aktu notarialnego tj. zapisie iż cena została zapłacona, albowiem tak zostało wcześniej ustalone z M. B., powódka przedstawiała taką wersję wielokrotnie, natomiast zeznając w niniejszej sprawie podała, że musiała tego zapisu nie zauważyć i nie usłyszeć, bo żadnych ustaleń w tym przedmiocie przed zawarciem umowy nie było.

Sąd obdarzył walorem wiarygodności zeznania R. T. złożone w niniejszej sprawie, w szczególności w zakresie w jakim świadek zeznał, że powódka domagała się w trakcie rozmowy telefonicznej w M. B. zwrotnego przeniesienia własności działki, nie żądając wcale zapłaty. Zeznania świadka w tymże zakresie były szczere i logiczne. Konfrontując zeznania ww. świadka złożone w toku niniejszego postępowania i w toku postępowania karnego Sąd wziął pod uwagę fakt, że świadek zeznając w toku postępowania karnego liczył na możliwość zakupu tej nieruchomości, gdyby jak wskazał „nie doszła do skutku sprzedaż tej działki M. B.”. Tym samym w ocenie Sądu zeznania złożone wówczas były jedynie częściowo prawdziwe, przede wszystkim kierowane chęcią kupna tej nieruchomości od powódki i jej męża. W zeznaniach tych świadek kilkukrotnie powtórzył, że p. G. mogą się do niego odezwać w kwestii ewentualnej sprzedaży. Należy również podkreślić, iż świadek w postępowaniu karnym nie twierdził, że w rozmowie M. B. przyznał, że nie zapłacił konkretnej kwoty tj. 40.000 zł, a jedynie że odda pieniądze później, ale o jaką kwotę miało chodzić to nie wynikało z rozmowy telefonicznej, tym samym możliwe, że powódka i jej mąż wystąpili po prostu z żądaniem dopłaty.

Tu należy podkreślić, iż jak wskazał świadek R. T. powódka przed terminem rozprawy cywilnej z dnia 18.12.2023 r. zadzwoniła do niego i próbowała go nakłonić do zeznawania na jej korzyść, to jest podania, że M. B., w trakcie rozmowy telefonicznej której był on świadkiem w jej domu, miał przyznać że nie zapłacił przedmiotowych 40.000 zł. Świadek R. T. zaprzeczył, aby słyszał o braku zapłaty ww. kwoty. Poza tym świadek wskazał, iż powódka jest osobą bardzo skrupulatną, dbającą o własne interesy, działającą z pełną świadomością, o czym wie z uwagi na podpisywane z nią umowy – akty notarialne, tym samym dziwne jego zdaniem jest kwestionowanie zapisów przedmiotowego aktu notarialnego.

Zeznania świadka P. S. (notariusza) okazały się mało przydatne w sprawie, albowiem świadek nie pamiętał okoliczności i szczegółów zawarcia wskazanych powyżej aktów notarialnych z udziałem małżonków i S. G..

Jako niewiele wnoszące do sprawy Sąd uznał zeznania S. G., która nie miała wiedzy o okolicznościach zawarcia umowy sprzedaży. Do kraju przyjechała specjalnie w celu podpisania umowy sprzedaży, przy czym dokonała tego z uwagi na prośbę matki (powódki), nie pytając o jakiekolwiek szczegóły transakcji.

Protokoły zeznań świadków złożonych w sprawie karnej II K 1586/19 posłużyły Sądowi do oceny wiarygodności poszczególnych dowodów prowadzonych w niniejszym postępowaniu.

Należy pamiętać, że obowiązek wynikający z art. 6 k.c. w procesie jest realizowany poprzez zgłaszanie stosownych wniosków dowodowych celem udowodnienia okoliczności, na które powołuję się strona procesu. Stosownie do art. 232 k.p.c. strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Ewentualne ujemne skutki nieprzedstawienia dowodu obciążają stronę, która nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku ( por. wyrok SN z 15.07.1999 r. I CKN 415/99 LEX 83805 ). Należy również wskazać, iż samo twierdzenie strony nie jest dowodem, a twierdzenie dotyczące istotnej dla sprawy okoliczności powinno być udowodnione przez stronę to twierdzenie zgłaszającą ( por. wyrok SN z 22.11.2001 r. I PKN 660/00, Wokanda 2002/7-8/44 ). Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy każda ze stron jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika. Nie jest w takiej sytuacji obowiązkiem Sądu dopuszczanie dowodów z urzędu aby zastąpić bierność strony. Prowadzenie w takiej sytuacji postępowania z urzędu w istocie rzeczy stanowi faworyzowanie jednej ze stron kosztem drugiej do czego obowiązujące przepisy nie stwarzają żadnych podstaw. Działanie sądu z urzędu może, bowiem prowadzić do naruszenia prawa do bezstronnego sądu i odpowiadającego mu obowiązku przestrzegania zasady równego traktowania stron (por. wyrok SN z 12.12.2000 r., V CKN 175/00, OSP 2001/7-8/116 z glosą aprobującą Broniewicza OSP 2001/7-8/116, uchwała składu 7 sędziów SN z 19.05.2000 r. III CZP 4/00, OSNC 2000/11/195). Postępowanie cywilne jest bowiem postępowaniem kontradyktoryjnym, gdzie aktywność dowodowa obciąża strony procesu. Wszelkie działania Sądu z urzędu mogłyby być poczytane jako naruszające zasadę równych praw stron gdyż w istocie rzeczy prowadziłyby do faworyzowania jednej ze stron procesu na niekorzyść drugiej. W tej kwestii należy wskazać, na art. 3 k.p.c. czy art. 232 k.p.c. Możliwość podejmowania inicjatywny dowodowej przez sąd może mieć jedynie charakter wyjątkowy w sytuacji rażącej nierównowagi procesowej stron, gdy dany dowód jest niezbędny do rozstrzygnięcia, a strona sama z przyczyn wewnętrznych nie jest w stanie przejawiać inicjatywy dowodowej. Z taką sytuacją zdaniem Sądu nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Każda ze stron jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, który ma świadomość praw i obowiązków oraz konsekwencji swych działań czy zaniechań.

Sąd oceniając dowody wynikające z dokumentów ujawnionych i przeprowadzonych na rozprawie stwierdził, że dowody te nie były przez strony kwestionowane. Również Sąd nie miał podstaw, aby czynić to z urzędu, w toku postępowania nie zaszły bowiem żadne okoliczności mogące ujemnie wpłynąć na ocenę dowodową tych dokumentów. Dlatego też, nie mając podstaw do odmówienia wiarygodności tym dowodom, ich autentyczności i prawdziwości treści w nich zawartych, Sąd dał im wiarę.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo jako niewykazane podlegało oddaleniu.

W niniejszej sprawie powódka wystąpiła o zasądzenie od pozwanego kwoty 20.000,00 zł z tytułu nieuiszczonej ceny sprzedaży nieruchomości.

Przypomnieć należy, iż w dniu 25 lipca 2018 roku B. G. (1), M. G. (1), S. G. i M. B. przed notariuszem P. S. zawarli w formie aktu notarialnego umowę sprzedaży na mocy której B. i M. małżonkowie G. oraz S. G. sprzedali M. B. wyżej opisaną nieruchomość, za cenę 40.000,00 zł. Strony w umowie oświadczyły, że cena przedmiotu niniejszej umowy odpowiada wartości rynkowej (§5 umowy). W § 6 umowy strony ustaliły, że cena przedmiotu niniejszej umowy została już w całości zapłacona gotówką, w ten sposób, że:

- B. i M. małżonkowie G. otrzymali za ich udział kwotę 20.000,00 zł i odbiór tej kwoty pokwitowali,

- S. G. otrzymała za swój udział kwotę 10.000,00 zł, co potwierdziła i odbiór tej kwoty pokwitowała,

- M. G. (1) otrzymała za swój udział kwotę 10.000,00 zł, co potwierdziła i odbiór tej kwoty pokwitowała.

Wskazać należy, iż złożone przed powódkę oświadczenia co do otrzymania kwoty 20.000,00 zł, jako uiszczenia ceny z tytułu umowy sprzedaży nie jest oświadczeniem woli, tylko oświadczeniem wiedzy, które może być oceniane w kategoriach prawdy i fałszu. Takie oświadczenie nie odnosi się do treści czynności prawnej będącej przedmiotem umowy notarialnej zawartej między stronami, co również oznacza, że nie mają do niego zastosowania ograniczenia dowodowe, o których mowa w art. 247 k.p.c. Zgodnie z treścią powołanego przepisu dowód ze świadków lub z przesłuchania stron przeciwko osnowie lub ponad osnowę dokumentu obejmującego czynność prawną może być dopuszczony między uczestnikami tej czynności tylko w wypadkach, gdy nie doprowadzi to do obejścia przepisów o formie zastrzeżonej pod rygorem nieważności i gdy ze względu na szczególne okoliczności sprawy sąd uzna to za konieczne (por. Wyrok Sądu Okręgowego w Sieradzu - I Wydział Cywilny z dnia 24 maja 2017 r., I Ca 157/17).

Oświadczenie powódki zawarte w § 6 aktu notarialnym z dnia 25 lipca 2018 roku jest pokwitowaniem (art. 462 § 1 k.c.). Z treści pokwitowania wynika domniemanie, że świadczenie w nim wymienione zostało spełnione. Z punktu widzenia prawa procesowego pokwitowanie jest dokumentem prywatnym w rozumieniu art. 245 k.p.c. i jako taki potwierdza, że osoba, która go podpisała złożyła tej treści oświadczenie. Dokument taki nie korzysta natomiast z domniemania prawdziwości zawartych w nim oświadczeń, wobec czego osoba mająca w tym interes prawny może twierdzić i dowodzić, że treść złożonych oświadczeń nie odpowiada stanowi rzeczywistemu. Pokwitowanie należy do oświadczeń wiedzy, mających charakter potwierdzenia faktów. Nie wpływa na ukształtowanie stosunku zobowiązaniowego. Pokwitowanie ma ułatwić dłużnikowi udowodnienie, że spełnił świadczenie. Pokwitowanie może być jednak zakwestionowane, ponieważ stan w nim stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Podważenie prawdziwości oświadczenia zawartego w pokwitowaniu może być dokonane wszelkimi środkami dowodowymi. Nie mają przy tym zastosowania ograniczenia przewidziane w art. 247 k.p.c., które odnoszą się do treści czynności prawnej, to znaczy do oświadczeń woli zawartych w dokumencie, a nie do ujętych w nim oświadczeń wiedzy (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 lipca 2009 roku w sprawie V CSK 4/09, Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 lutego 2015 roku w sprawie I ACa 1276/14, Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 26 lipca 2016 roku w sprawie I ACa 116/16).

Ograniczenia dowodowe w zakresie prowadzenia pomiędzy uczestnikami czynności dowodu z zeznań świadków lub przesłuchania stron przeciwko osnowie lub ponad osnowę dokumentu, o których mowa w przepisie art. 247 k.p.c. odnoszą się do czynności prawnych. Powódka nie może zatem dowodzić, że danego oświadczenia stanowiącego treść czynności prawnej nie złożyła lub że złożone przez nią oświadczenie miało inną treść.

Jak wskazano powyżej, w niniejszej sprawie nie chodziło o taką sytuację. Chodziło natomiast o to, czy to co strona powodowa oświadczyła w akcie notarialnym odnośnie pokwitowania kwoty 20.000 zł jest prawdą, czy nie. Tego zagadnienia przepis art. 247 k.p.c. w ogóle nie dotyczy. Zatem dowód z przesłuchania świadków i stron na okoliczność odnoszącą się do treści pokwitowania, tj. na okoliczność czy powódka otrzymała kwotę 20.000,00 zł był dopuszczalny.

Powódka nie udowodniła dochodzonego roszczenia. Ciężar dowodu obciążał w niniejszej sprawie dochodzącą roszczeń powódkę. Domagając się zasądzenia powyższej kwoty winna wykazać, że jest ona jej należna. Zgodnie bowiem z przepisem art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Rzeczą powódki było zatem wykazać fakty uzasadniające jej roszczenie. Powódka wskazywała, że ma wierzytelność wobec pozwanego z tytułu niezapłacenia przez M. B. ceny sprzedaży. Uwzględniając treść art. 6 k.c., wierzyciela dochodzącego od dłużnika spełnienia świadczenia obciąża ciężar wykazania przysługującej mu wierzytelności, tj. wykazania wszystkich faktów, z którymi właściwe przepisy prawa materialnego wiążą powstanie wierzytelności, o określonej treści i rozmiarze. Powódka w niniejszej sprawie temu obowiązkowi nie sprostała, po prostu nie udowodniła roszczeń i zgodnie z zasadą rozkładu ciężaru dowodu, skutki procesowe powyższego obciążają ją – tym skutkiem jest oddalenie powództwa.

Oparcie rozstrzygnięcia przez Sąd na wersji wyłącznie przestawionej przez powódkę i jej męża oraz na dokumencie w postaci wyroku nakazowego z dnia 3 stycznia 2020 roku sygn. II K 1586/19, nie może mieć miejsca. Zgodnie z art. 11 k.p.c. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Wskazać jednak trzeba, że wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w K.w sprawie II K 1586/19, wobec jego zaskarżenia przez M. B. sprzeciwem, stracił moc. W tej sytuacji wyrok ten nie wiąże Sądu w niniejszej sprawie w aspekcie art. 11 k.p.c. Wyrok nakazowy nie uprawomocnił się. Należy pamiętać, iż M. B. nie przyznał się do zarzucanego mu czynu, twierdził, iż zapłacił ww. kwotę w okresie między 10.07.2018 r. a 25.07.2018 r. Dodać należy, że postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2020 roku wydanym w sprawie o sygnaturze II K 1586/19 Sąd Rejonowy w K.umorzył postępowanie przeciwko M. B. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k., albowiem oskarżony zmarł.

Jeszcze raz podkreślić należy, że powódka, prócz własnych oraz jej męża twierdzeń, że mimo wskazania w treści aktu notarialnego, kwoty 20.000,00 zł nie otrzymała, nie przedstawiła na tę okoliczność jakichkolwiek wiarygodnych dowodów. Należy zauważyć na liczne rozbieżności oraz brak konsekwencji w zeznaniach powódki: w swoich zeznaniach, złożonych w sprawie karnej początkowo wskazywała, że rozmowa telefoniczna której świadkiem był R. T. miała miejsce pod koniec grudnia 2018 r., później twierdziła, że było to w dniu 8 lutego 2019 roku, kiedy to nawiązała z M. B. dwa połączenia telefoniczne, trwające po 1 minucie i właśnie w trakcie tych połączeń M. B. miał twierdzić że nie zapłacił ceny nabycia. Natomiast w niniejszej sprawie powódka zeznała, że ,,rozmowa ileś czasu trwała, może 10-15 minut.” Poza tym w sprawie karnej powódka wskazywała, iż wiedziała o treści aktu notarialnego tj. zapisie iż cena została zapłacona, albowiem tak zostało wcześniej ustalone z M. B., natomiast zeznając w niniejszej sprawie podała, że musiała tego zapisu nie zauważyć i nie usłyszeć, bo żadnych ustaleń w tym przedmiocie nie było.

Wersji powódki nie potwierdziła nawet córka S. G., która wskazywała, iż nic nie wie na temat rozliczeń finansowych, natomiast do aktu notarialnego stanęła na prośbę matki. Należy wskazać, iż powołany przez powódkę świadek R. T. także nie potwierdził wersji zdarzeń powódki, twierdząc jedynie, że powódka i jej mąż domagali się zwrotnego przeniesienia własności. Świadek nie potwierdził faktu, że M. B. nie zapłacił ceny nabycia. Zeznania powódki i jej męża nie znajdują potwierdzenia w jakichkolwiek innych okolicznościach. One same nie mają odniesienia także w zasadach logiki, nie są wiarygodne ani szczere.

Na fakt zapłaty ceny nabycia wskazywali natomiast P. C., M. S., a także P. K. (wszyscy zeznający w sprawie o sygn. II K 1586/19).

Przede wszystkim wskazać należy, że powódka i jej mąż w akcie notarialnym pokwitowali otrzymanie od M. B. całej kwoty 40.000,00 zł. Akt został przez notariusza odczytany, treść w zakresie pokwitowania jest jednoznaczna i nie mogąca nasuwać wątpliwości interpretacyjnych – powódka podała „odbiór tej kwoty kwituje”. Zapis jest całkowicie zrozumiały. Jak podano powyżej, takie pokwitowanie (art. 462 § 1 k.c.) jest źródłem wynikającego z jego treści domniemania, że świadczenie w nim wymienione zostało spełnione. Powódka twierdząc, że jej oświadczenie nie odpowiada prawdzie, rzeczywistemu stanowi rzeczy, miała prawo tego dowodzić wszelkimi dowodami, czemu jednak nie podołała. Sam świadek R. T. zeznał w niniejszej sprawie, że powódka jest osobą bardzo skrupulatną. Wskazanie przez powódkę (i to w postępowaniu karnym, bo w niniejszym postepowaniu zeznawała inaczej), że ze względu na łączące jej córkę A. G. z M. B. osobiste relacje, zgodziła się na taki zapis w akcie notarialnym a nie inny, nie jest wystarczające dla uzyskania oczekiwanego przez nią skutku. Zauważyć należy, iż powódka odmiennie niż postępowaniu karnym, zeznała w niniejszej sprawie, że ,,nie wie, dlaczego w akcie notarialnym znalazł się zapis o dokonanej zapłacie.” Zeznania powódki są chaotyczne i niekonsekwentne, zaś istniejące rozbieżności nie przekonują do wersji przedstawionej przez powódkę. Rodzi się pytanie, dlaczego powódka złożyła do prokuratury zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa przez M. B., dopiero w lutym 2019 roku, a zatem po upływie ponad 6 miesięcy od zawarcia umowy sprzedaży. Przede wszystkim dopiero po tym jak R. T. zaproponował, że kupi przedmiotową nieruchomość za prawdopodobnie znacznie wyższą kwotę. Przez ponad pół roku od podpisania aktu notarialnego powódka nie podjęła żadnych kroków prawnych, jakichkolwiek działań dla dochodzenia należności, mimo że chodziło o dużą kwotę 40.000,00 zł. Należy również pamiętać, że A. G. podała, iż swój związek z M. B. zakończyła definitywnie latem 2017 roku. Natomiast M. B. zeznał w sprawie II K 1586/19, że w grudniu 2018 roku był jeszcze gościem powódki i jej męża na Wigilii.

W ocenie Sądu zebrane w sprawie dowody, w tym zeznania R. T., wskazują że powódka i jej mąż chcieli zwrotu nieruchomości, czyli zwrotnego przeniesienia własności, a nie zapłaty.

Znamienne jest również to, że w piśmie z dnia 10 lutego 2023 roku (k. 20 akt) złożonym do sprawy o ustanowienie pełnomocnika i zwolnienie od kosztów sądowych, pisanym osobiście przez powódkę znalazł się zapis „składamy wniosek o zobowiązanie A. B. do złożenia oświadczenia o zwrocie na naszą rzecz nieruchomości”, i dalej: „kupujący oszukał nas co do ceny, ale także co do zamiarów związanych z przeznaczeniem przedmiotowej działki”. Pismo to nie wskazuje na okoliczność niedokonania przez M. B. zapłaty na rzecz powódki, a jedynie ewentualnie na żądanie powódki zapłaty na jej rzecz innej kwoty niż wskazana w akcie notarialnym.

O braku zapłaty nie świadczy również wydruk wiadomości SMS z dnia 8 lutego 2019 roku, którą powódka wysłała do M. B. (k. 164 akt II K1586/19). Powódka napisała do ojca pozwanego wiadomość o treści: „M. w poniedziałek idziemy do prokuratury jeżeli nie zmienisz zdania co do łąki”. Przedmiotowa wiadomość nie zawiera żadnego żądania zapłaty. Powódka na rozprawie wskazała, iż nie posiada na chwilę obecną żadnych sms-ów świadczących o braku zapłaty, twierdząc, iż takie sms-y kasowała, co w okolicznościach niniejszej sprawy jest co najmniej niedorzeczne.

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił powództwo.

Jedynie na marginesie należy dodać, iż jako niezasadny Sąd potraktował zarzut przedawnienia podniesiony przez stronę pozwaną.

Orzeczenie o kosztach z punktu 2 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 98 k.p.c., według którego strona przegrywająca sprawę zobowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Kosztami tymi jest wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 3.600.00 zł wynikające z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa 17,00 zł. Powyższa kwota zasądzona została z wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem art. 98 k.p.c., w myśl którego, od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty ( art. 98 § 1 ¹ k.p.c.).

Sędzia Magdalena Kuś