Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Koninie

WYROK

W I M I E N I U

R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J

Dnia 11 lipca 2024 r.

Sąd Rejonowy w Koninie, Wydział I Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: Sędzia Magdalena Kuś

Protokolant: sekr. sąd. Martyna Kujawa

po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2024 r. w Koninie

na rozprawie

sprawy z powództwa: (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W.

przeciwko: D. W.

o z apłatę

I.  Oddala powództwo.

II.  Zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 3.600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sędzia Magdalena Kuś

Sygn. akt I C 193/22

UZASADNIENIE

Powód (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniósł o zasądzenie od pozwanej D. W. kwoty 25.928,41 zł wraz z odsetkami maksymalnymi liczonymi od kwoty 22.920,01 zł od dnia 21.01.2022 r. do dnia zapłaty. Nadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i kosztów odpisu poświadczonych notarialnych pełnomocnictw w łącznej kwocie 3,69 zł.

W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że zawarł w dniu 05.10.2020 r. z pozwaną umowę pożyczki nr (...). Kredyt został wypłacony na rachunek wskazany przez pozwaną. Oprocentowanie kredytu ustalone było według zmiennej stopy procentowej stanowiącej sumę stawki referencyjnej WIBOR3M i marży Banku - w dniu zawarcia umowy oprocentowanie wynosiło 7,20%. W przypadku niespłacenia przez kredytobiorcę części lub całości raty, należność z tego tytułu stawała się zadłużeniem przeterminowanym, od którego powodowi należne są odsetki w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie. Wobec zaprzestania przez pozwaną terminowego regulowania zobowiązań wynikających z umowy, powód poinformował pozwaną o powstałym zadłużeniu oraz o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia, a także, przypominając o konieczności spłaty pod rygorem wypowiedzenia umowy. W związku z brakiem spłaty powstałego zadłużenia, powód wypowiedział pozwanej umowę pismem z dnia 05.03.2021 r., co spowodowało, że całe zadłużenie z tytułu zawartej umowy wraz z odsetkami i należnymi opłatami stało się zadłużeniem przeterminowanym i wymagalnym, od którego naliczane były odsetki za opóźnienie w wysokości wskazanej powyżej. Przed wytoczeniem powództwa powód wezwał pozwaną do zapłaty pismem z dnia 22.04.2021 r. Pozwana nie dokonała jednak spłaty zadłużenia. Między stronami nie doszło do zawarcia ugody/porozumienia.

Nakazem zapłaty z dnia 10.02.2022 r. w wydanym w postępowaniu upominawczym w sprawie o sygn. I Nc 212/22 Sąd uwzględnił w całości żądanie pozwu.

W skutecznie wniesionym sprzeciwie pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwana podniosła, że nie ma legitymacji biernej do występowania w sprawie jako strona pozwana, z uwagi na znaną stronie powodowej okoliczność niezaciągnięcia pożyczki. Pozwana kategorycznie zaprzeczyła, że w dniu 05.10.2020 r. zaciągnęła pożyczkę w Banku (...) S.A. Pozwana podała, że w okresie od 05.10.2020 r. do 06.10.2020 r. w nieustalonym miejscu przez nieustaloną osobę doszło do niekorzystnego rozporządzenia mieniem pozwanej w kwocie łącznej 67.840,00 zł w ten sposób, że wpłynął bez upoważnienia na automatyczne przetwarzanie danych informatycznych i zmianę zapisu danych informatycznych na rachunkach bankowych poprzez włamanie się do systemu bankowego i zawarcie przez osobę trzecią na dane pokrzywdzonej kredyty i dokonanie kradzieży środków z kont należących do pozwanej za pomocą instalacji oprogramowania (...). Działanie sprawcy polegało również na bezpośrednim nieupoważnionym wejściu na panel telefonu pokrzywdzonej i możliwość obsługiwania się bez jej wiedzy aplikacjami bankowości internetowej. W tym dniu nieznany pozwanej sprawca po uprzednim włamaniu się na konto osobiste o nr (...) pozwanej, zawarł trzy umowy kredytowe każdą po 22.920,01 zł a następnie dokonał przelewu na rachunek w (...) S.A. o numerze (...) w kwocie 19.000,00 zł. Transakcja ta była nieautoryzowana przez pozwaną. Pozwana złożyła zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa oszustwa w dniu 06.10.2020 r. w (...) w K.. Sprawę karną prowadzi Prokuratura Okręgowa w K.pod sygnaturą akt PO(...)

W piśmie z dnia 21.03.2022 r powód wskazał że zachowanie pozwanej należy zakwalifikować jako naruszające obowiązki, o których mowa w § 13 ust. 1- 3 SW i art. 42 ust. 2 upp, to jest obowiązek zachowania w tajemnicy informacji zapewniających bezpieczne korzystanie z usług bankowości elektronicznej oraz obowiązek nieudostępniania i nieujawniania innym osobom indywidualnych danych uwierzytelniających. Na podstawie § 15 ust. 3 SW, Klienta obciążają w pełnej wysokości nieautoryzowane transakcje płatnicze, jeżeli doprowadził do nich umyślnie albo w wyniku umyślnego lub będącego skutkiem rażącego niedbalstwa naruszenia, co najmniej jednego z obowiązków , o których mowa w §13 ust. 1- 3 i ust. 5 oraz § 14 ust.1 SW. Również na podstawie art. 46 ust. 3 upp, to płatnik odpowiada za nieautoryzowane transakcje płatnicze w pełnej wysokości, jeżeli doprowadził do nich umyślnie albo w wyniku umyślnego lub będącego skutkiem rażącego niedbalstwa naruszenia co najmniej jednego z obowiązków, o których mowa w art. 42 upp. Zdaniem powoda pozwana naruszyła obowiązek wynikający z art. 42 ust. 2 upp opisany wyżej umożliwiając osobom trzecim dostęp do aplikacji umożliwiającej świadczenie usług bankowych drogą elektroniczną oraz dopuszczając się udostępnienia instrumentu płatniczego osobom trzecim w warunkach co najmniej rażącego niedbalstwa, jeśli nie umyślności - kierowała się chęcią zarobienia pieniędzy i jej determinacja w tym zakresie była widoczna - wpłaciła środki na wskazane konto, lekkomyślnie udostępniała wszelkie dane, o które proszono, a nawet mimo ewidentnych oznak manipulowania aplikacjami i danymi w telefonie - nie wyciągnęła z tego wniosków kontynuując swoje działanie. W ocenie powoda weryfikacja wszelkich elementów dyspozycji zawarcia umowy pożyczki dokonana przez Bank odbyła się zgodnie z umową rachunku i z dołożeniem należytej staranności profesjonalisty. Dane niezbędne do zawarcia umowy pożyczki były zgodne z posiadanymi przez Bank i zostały pozytywnie zweryfikowane - jeśli więc pozwana nie zawierała umowy pożyczki w dniu 05.10.2020r. ( nie składała oświadczenia woli ), to z pewnością udostępniła dane wymagane zarówno do zalogowania się, jak i złożenia dyspozycji. W związku z powyższym, gdyby Sąd uznał, że umowa pożyczki nie została przez pozwaną skutecznie zawarta, strona powodowa wniosła o zasądzenie dochodzonych w niniejszym postępowaniu należności na podstawie art. 471 k.c. z tytułu naruszenia przez pozwaną umowy rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego (...) zawartej 09.09.2019r. w zakresie opisanym wyżej oraz na podstawie art. 46 ust. 3 upp w związku z art. 42 ust. 1 pkt 1, art. 42 ust. 2 upp.. Gdyby nie było również podstaw do zasądzenia dochodzonych należności ani z umowy pożyczki, ani z umowy rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego, strona powodowa wniosła o zasądzenie dochodzonych w niniejszej sprawie należności na podstawie art. 415 k.c. w związku z art. 46 ust. 3 upp w związku z art. 42 ust. 1 pkt 1) , art. 42 ust. 2 upp.

Postanowieniem z dnia 29.07.2022 r. Sąd zawiesił postępowania na podstawie art. 177 § 1 punkt 4 k.p.c.

Postanowieniem z dnia 05.01.2024 r. wobec treści pisma nadesłanego z Prokuratury Okręgowej w K. Sąd podjął zawieszone postępowanie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 05.10.2020 r. powód (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. zawarł z nieustaloną osobą umowę pożyczki nr (...) (zawarta elektronicznie), na podstawie której pożyczkobiorcy udzielono pożyczki w kwocie 22.920,01 zł. Całkowita kwota pożyczki wynosiła 20.000,00 zł. Całkowity koszt pożyczki wynosił 10.219,32 zł. Całkowita kwota do zapłaty przez pożyczkobiorcę wynosiła 30.219,32 zł. Oprocentowanie kredytu ustalone było według zmiennej stopy procentowej stanowiącej sumę stawki referencyjnej WIBOR3M i marży Banku - w dniu zawarcia umowy oprocentowanie wynosiło 7,20%. W przypadku niespłacenia przez kredytobiorcę części lub całości raty, należność z tego tytułu stawała się zadłużeniem przeterminowanym, od którego powodowi należne są odsetki w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie.

W odstępie czasowym kilku minut zawarto jeszcze dwie umowy pożyczki w tej samej kwocie, tj. 22.920,01 zł i na powyższych warunkach.

Dowód: umowa pożyczki nr (...) z dnia 05.10.2020 r. (zawarta elektronicznie) z załącznikami k. 8-16, szczegółowe rozliczenie kontraktu k. 17, szczegóły wniosku kredytowego k. 104-105

W dniu 05.10.2020 r. powoda i pozwaną D. W. łączyła zawarta w dniu 09.09.2019 r. na czas nieokreślony umowa rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego (...). Na podstawie tej umowy nadany został nr rachunku bankowego D. W., tj. (...).

Pozwanej nie wyjaśniono wówczas na czym polega procedura zawarcia umowy pożyczki w formie elektronicznej, w jaki sposób zapobiec nieuprawnionemu dostępowi do rachunku w ramach bankowości elektronicznej przez osobę trzecią, ani nie wskazano jakich aplikacji mobilnych powinien wystrzegać się klient banku.

Dowód: umowa rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego (...) ( (...)) z dnia 09.09.2019 r. z załącznikami k. 98-101, zeznania pozwanej k. 144v.-145

W ostatnich latach D. W. chciała zaciągnąć kredyt hipoteczny w powodowym banku, jednakże powód odmówił pozwanej udzielenia kredytu hipotecznego z uwagi na brak zdolności kredytowej. Pozwana zaciągnęła kredyt hipoteczny w (...) Bank (...) S.A. na kwotę 150.000,00 zł.

Dowód: zeznania pozwanej k. 144v.-145

We wrześniu 2020 r. pozwana zainteresowała się aplikacją gry (...) i w tym celu podała numer swego telefonu i adres poczty elektronicznej, co wywołało szereg rozmów telefonicznych, w trakcie których była namawiana do założenia konta w tej grze oraz do ściągnięcia aplikacji (...) M. i (...). Namawianie to trwało około miesiąca. Pozwanej przekazywano informację, że może liczyć na zarobienie pieniędzy, co ostatecznie skłoniło ja do zarejestrowania się na koncie (...), która to spółka legalnie istniała na rynku. Wobec konieczności rejestracji podała ona swoje dane osobowe, tj. imię i nazwisko, PESEL, numer telefonu, poczty elektronicznej, nr karty bankomatowej i dowodu osobistego, następnie zainstalowała aplikację (...), umożliwiającą dostęp do jej telefonu. Powyższe miało służyć uzyskaniu zysku na rynku kryptowalut. Pozwana nie podała natomiast danych potrzebnych do zalogowania w bankowości internetowej.

Dowód : protokół przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania w charakterze świadka osoby zawiadamiającej sporządzonego w KPP (...).10.2020r., protokół przesłuchania świadka z dnia 21.10.2020 r. k. 52-53, zeznania pozwanej k. 144v.-145

Kredyt udzielony przez powoda w dniu 05.10.2020 r. został wypłacony na rachunek (...) należący do D. W..

Kwota ta została wypłacona na rachunek pozwanej, przy czym bezpośrednio po wypłacie pobrana została kwota 2.920,00zł tytułem prowizji. Następnie nieustalona osoba dokonała przelewu kwoty 19.000 zł z rachunku pozwanej na rachunek w (...) nr (...).

Pozwana w dniu 06.10.2020 r. w K. w K. złożyła zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa oszustwa. Powód również złożył w dniu 06.10.2020 r. pisemne zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, podając, że w tym dniu wpłynęła reklamacja pozwanej.

Prokuratura Okręgowa w K.pod sygn. akt PO (...) nadzoruje śledztwo zbiorcze prowadzone przez K. w K. Wydział do (...) z przestępczością w sprawie m.in. wpływania w okresie od 16.07.2020 r. do dnia 08.04.2021 r. w K. i innych ustalonych i nieustalonych miejscach na terenie Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innych krajach, w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu jednego z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, czyniąc sobie z

tego stałe źródło dochodu, za pośrednictwem sieci informatycznych w systemie bankowości internetowej obsługujących rachunki bankowe wielu osób, poprzez dokonanie za pomocą oprogramowania A., bezprawnych operacji związanych z transakcjami obsługiwanymi przez portal zarejestrowany w domenie internetowej (...) obsługiwanej zgodnie z przedkładaną klientem dokumentacją przez spółkę (...) z siedzibą S. 305, (...). M.'s R., B. K., (...), w tym przelewów wychodzących z tych rachunków bankowych, czym wyrządzono szkodę wielu osobom, to jest przestępstwo z art. 287 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. Dotychczas połączono do opisanego wyżej śledztwa zbiorczego ponad 394 postępowań nadzorowanych przez jednostki Prokuratury różnego szczebla z terenu całego kraju i ujawniono ponad 500 pokrzywdzonych, w tym pozwaną.

Jak wynika z zebranego materiału dowodowego umowę pożyczki można było zawrzeć za pośrednictwem aplikacji (...). Jeśli chodzi o aplikację (...) jest ona aplikacją legalną, służącą m.in. do zdalnej obsługi pulpitu w trybie rzeczywistym bez opóźnień.

Analiza zebranych w śledztwie materiałów wskazuje, że osoby podające się za przedstawicieli spółki (...) zarejestrowanej na terytorium (...) prowadzili internetową działalność symulującą funkcjonowanie platformy inwestycyjnej (...) począwszy od lipca 2020 r. do kwietnia 2021 r. Ustalono, że pokrzywdzeni poprzez wpłatę opłaty opisowej w wysokości około 250 dolarów lub euro zakładali rzekomo indywidualne konto na platformie (...) i podejmowali współpracę wpłacając już większe kwoty. Wskazane przez pokrzywdzonych w zawiadomieniach kwoty sięgają strat przekraczających kilkaset tysięcy złotych. Osoby podające się za przedstawicieli firmy (...), poprzez profesjonalnie utworzoną i administrowaną platformę inwestycyjną oraz zastosowane metody socjotechniczne, po uiszczeniu opłaty wpisowej przez pokrzywdzonych, nakłaniali ich do dalszych inwestycji wraz z jednoczesnym zapewnieniem dalszych zysków inwestycyjnych.

Sprawa PO (...) ma charakter międzynarodowy i cechuje się dużym stopniem skomplikowania pod względem faktycznym, jak i prawnym, gdyż zarówno domena (...), wykorzystywane rachunki bankowe, giełdy/kantory kryptowalutowe, numery telefonów, adresy e-mail, oprogramowanie komputerowe zarejestrowane i administrowane są przez podmioty zewnętrzne znajdujące się poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej. W sprawie dotychczas nikomu nie przedstawiono zarzutów ani nie skierowano aktu oskarżenia.

Dowód: zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z dnia 06.10.2020 r. k. 41, zestawienie operacji za okres od 05.10.2020 r. – 06.10.2020 r. na rachunku bankowym nr (...) k. 42, zestawienie operacji za okres od 05.10.2020 r. – 06.10.2020 r. na rachunku bankowym nr (...) k. 43, postanowienie o wszczęciu dochodzenia z dnia 06.10.2020 r. k. 44-45, notatka urzędowa z dnia 06.10.2020 r. k. 46, protokół przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania w charakterze świadka osoby zawiadamiającej k. 47-49, pismo z dnia 06.10.2020 r. k. 50, postanowienie o wszczęciu dochodzenia z dnia 08.10.2020 r. k. 51, pismo z dnia 16.11.2020 r. k. 60-60v., potwierdzenia transakcji z dnia 07.10.2020 r. k. 61-63, 65-66, pismo z dnia 06.03.2022 r. k. 84-85, zeznania pozwanej k. 144v.-145, pismo z dnia 19.07.2022 r. k. 156-158, pismo z dnia 17.07.2023 r. k. 183

Na postawie danych uzyskanych od organów ukraińskich i Stanów Zjednoczonych Ameryki skierowano kolejne Europejskie Nakazy Dochodzeniowe do Republiki Federalnej Niemiec, a także za pośrednictwem Biura Współpracy Międzynarodowej Prokuratury Krajowej wnioski o udzielenie międzynarodowej pomocy prawnej do Republiki Nigerii, Saint Vincent i Grenadyny oraz Stanów Zjednoczonych Ameryki.

Dotychczasowe ustalenia śledztwa wykluczają, by D. W. świadomie zawierała umowy pożyczki za pośrednictwem sieci Internet, lecz potwierdzają, że takie umowy zawierały nieustalone do chwili obecnej osoby, które przejęły kontrolę nad jej komputerem po zainstalowaniu oprogramowania do obsługi pulpitu zdalnego.

Pozwana sama zainstalowała ten program, lecz uczyniła to pod wpływem nieustalonych do chwili obecnej sprawców podających się za przedstawicieli platformy inwestycyjnej G. M., którzy nie informowali jej o możliwości wykorzystania programu do przejęcia kontroli nad jej komputerem w celu zaciągnięcia na jej rachunek zobowiązań finansowych, ale twierdzili, że jest on niezbędny dla udzielenia jej zdalnej pomocy w zakresie inwestowania środków finansowych na platformie inwestycyjnej, którą rzekomo prowadzili.

Dowód: pismo z dnia 24.11.2023 r. k. 186, zeznania powódki, k. 144v-145

Jak wynika z przedłożonej przez powoda dokumentacji oraz złożonych wyjaśnień podpisanie Umowy (...) za pośrednictwem usługi bankowości elektronicznej następuje przy wykorzystaniu indywidualnych danych uwierzytelniających - narzędzia autoryzacyjnego, przy braku warunku kwalifikującego umowę do podpisania w oddziale (punkt 1.7 Procedury w związku z punktem I. 5 Procedury), a weryfikacja tożsamości klienta składającego wniosek o pożyczkę ( pkt III. 25 Procedury) następuje poprzez poprawne użycie przez niego instrumentów uwierzytelniających w trakcie logowania się do serwisu telefonicznego lub internetowego (...) oraz (...), w którym klient składa wniosek. W niniejszym przypadku podpisanie umowy nastąpiło w trybie prostym. Klient na wniosku wybrał parametry pożyczki (kwota, okres kredytowania, ubezpieczenie tak/nie, kod rabatowy), potwierdził lub ewentualnie zmienił adres email oraz zaznaczył zgody. W przypadku pożyczki udzielanej Pozwanej zastosowany został uproszczony tryb dokumentowania i wyznaczania dochodu zgodnie z założeniami z punktu III. 24 Procedury - tzn. przy kwocie pożyczki 20.000,00 zł nie są wymagane dane pracodawcy. Ocena zdolności kredytowej realizowana była w oparciu o wcześniejsze dane posiadane przez Bank: dochód, waluta dochodu, wydatki, liczba osób na utrzymaniu. Przed wejściem na formularz wniosku o pożyczkę w serwisie (...) klient musiał zalogować się w (...) serwisie (...) (jest to niezależne od samego wnioskowania) przy użyciu indywidualnych danych do logowania. Zawarcie w dniu 05.10.2021r. umowy pożyczki oznaczonej numerem : (...) nastąpiło z użyciem kodu autoryzacyjnego wysłanego drogą sms, który to kod musiał być poprawnie wprowadzony do wniosku. W systemie bankowym klientka ma podany numer (...) na wniosku o udzielenie pożyczki wskazany był numer (...).

Dowód: Załącznik nr 1 do procedury produktowej (...) – sprzedaż za pośrednictwem usługi bankowości elektronicznej k. 151-153v.

Wobec braku regulowania zobowiązań wynikających z umowy, powód poinformował pozwaną o powstałym zadłużeniu oraz o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia, a także, przypominając o konieczności spłaty pod rygorem wypowiedzenia umowy.

Dowód: pismo z dnia 07.01.2021 r. wraz z numerem nadania k. 18

Następnie w związku z brakiem spłaty powstałego zadłużenia, powód wypowiedział pozwanej umowę pismem z dnia 05.03.2021 r., co spowodowało, że całe zadłużenie z tytułu zawartej umowy wraz z odsetkami i należnymi opłatami stało się zadłużeniem przeterminowanym i wymagalnym, od którego naliczane były odsetki za opóźnienie.

Dowód: wypowiedzenie z dnia 05.03.2021 r. wraz z dowodem doręczenia k. 19-20

Przed wytoczeniem powództwa powód wezwał pozwaną do zapłaty pismem z dnia 22.04.2021 r.

Dowód: oryginał wezwania do zapłaty z dnia 22.04.2021 r. wraz z dowodem doręczenia k. 21-22

Pozwana wielokrotnie podejmowała próby wyjaśnienia okoliczności zawarcia umowy pożyczki przez nieustaloną osobę u powoda, jednak bezskutecznie. Pozwana zgłosiła reklamację co do wszystkich kredytów zaciągniętych rzekomo przez pozwaną, jednak ostatecznie strona powodowa tej reklamacji nie przyjęła i nie rozpoznała jej pozytywnie. Powód zablokował pozwanej środki na koncie na poczet środków rzekomo zaciągniętych przez pozwaną.

Dowód: pismo z dnia 16.06.2021 r. k. 36, pisma z dnia 07.01.2021 r . k. 37-38, pismo z dnia 08.01.2021 r. k. 39, karta zgłoszenia nr (...) z dnia 19.11.2020 r. k. 54-54v., karta zgłoszenia nr (...) z dnia 19.11.2020 r. k. 55-55v., karta zgłoszenia nr (...) z dnia 19.11.2020 r. k. 56-56v., karta zgłoszenia nr (...) z dnia 19.11.2020 r. k. 57-57v., karta zgłoszenia nr (...) z dnia 19.11.2020 r. k. 58-58v., karta zgłoszenia nr (...) z dnia 19.11.2020 r. k. 59-59v., lista blokad na rachunku k. 70-71, oświadczenie o potrąceniu z dnia 27.01.2022 r. k. 72, pismo z dnia 20.01.2022 r. k. 73, pismo z dnia 13.09.2021 r. wraz z potwierdzeniem nadania k. 75-75v.

W niniejszej sprawie stan faktyczny w zasadniczej części był bezsporny. Niewątpliwym było, że nieustaleni sprawcy, w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu jednego z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, czyniąc sobie z

tego stałe źródło dochodu, za pośrednictwem sieci informatycznych w systemie bankowości internetowej obsługujących rachunki bankowe wielu osób, dokonali za pomocą oprogramowania A., bezprawnych operacji. Świadczą o tym nie tylko zeznania pozwanej, ale również pochodzące od samego powodowego banku pisemne zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa oraz materiały zgromadzone w toku prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w K. śledztwa w sprawie o sygn. akt PO (...).

Sąd w pełni dał wiarę wyżej wskazanym dokumentom i ich odpisom wobec nie kwestionowania przez strony ich autentyczności i braku przesłanek wskazujących na ich podrobieniem przerobienie czy spreparowanie, a także ich zgodności z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Sąd dał także w całości wiarę zeznaniom pozwanej, której zeznania były spontaniczne, spójne i konsekwentne oraz znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

Należy podkreślić, iż ramy swobodnej oceny dowodów są wyznaczone wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność odnosi do pozostałego materiału dowodowego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2002 r., I PKN 106/01). Jeżeli z określonego materiału dowodowego Sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, to ocena ta musi być uznana za prawidłową, chociażby w równym stopniu z tego samego materiału dowodowego można byłoby wysnuć wnioski odmienne.

Sąd zważył co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Stosownie do postanowień art. 1 ustawy z dnia 19.08.2011 r. o usługach płatniczych (Dz. U. 2017. 2003 t.j.), ustawa określa zasady świadczenia usług płatniczych oraz wydawania i wykupu pieniądza elektronicznego. Zwrócić należy uwagę, że ustawa w swojej treści zawiera rozwiązania prawne zarówno natury prywatnoprawnej, jak i publicznoprawnej. W ustawie określone zostały warunki świadczenia usług płatniczych, w szczególności wymogi dotyczące obowiązków informacyjnych dostawców usług płatniczych w przypadku zawierania umów ramowych oraz w odniesieniu do każdej pojedynczej usługi płatniczej. Uregulowane zostały również zasady, których zasadniczym celem jest zwiększenie przejrzystości postanowień umów o świadczenie usług płatniczych i w sposób jasny oraz zrozumiały określenie praw i obowiązków stron umowy, w tym w szczególności rodzajów i wysokości pobieranych opłat z tytułu świadczonej usługi. W ten sposób został podkreślony prokonsumencki charakter rozwiązań ustawy .

W art. 2 ww. ustawy zamieszczono tzw. słownik zawierający objaśnienia określeń ustawowych, co pozwala na identyfikację stron stosunku prawnego. Przez usługi płatnicze ustawa rozumie działalność polegającą między innymi na wykonywaniu transakcji płatniczych, w tym transferu środków pieniężnych na rachunek płatniczy u dostawcy użytkownika lub innego dostawcy przez wykonywanie usług polecenia przelewu. Działalność w zakresie świadczenia usług płatniczych może być wykonywana wyłącznie przez dostawców usług płatniczych, którymi mogą być podmioty wymienione w ustawie, m.in. bank krajowy w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo bankowe.

Rozdział 2 działu III ustawy poświęcony został problematyce autoryzacji transakcji płatniczych, skutków braku autoryzacji transakcji oraz zasad i zakresu odpowiedzialności dostawcy i płatnika za transakcje nieautoryzowane, jak też nienależycie wykonane czy niewykonane. Autoryzacja transakcji oznacza wyrażenie zgody na dokonanie transakcji płatniczej, czyli stanowi oświadczenie woli użytkownika składane z zamiarem i świadomością wywołania określonych skutków prawnych, tj. dokonania transakcji płatniczej. Sposób wyrażenia zgody (czyli sposób autoryzacji transakcji) jest uzależniony od rodzaju transakcji płatniczej, wykorzystywanego instrumentu płatniczego czy sposobu zlecania usługi płatniczej (w formie papierowej czy drogą elektroniczną). Sposób autoryzowania transakcji określony jest w załączonych do umowy ramowej regulaminach wskazujących, w jaki sposób dochodzi do autoryzacji transakcji (np. przez użycie kolejnego kodu z karty kodów). Prawidłowa, zgodna z określonymi w załączonych do umowy ramowej regulaminami, autoryzacja jest zasadniczym elementem w procesie przeprowadzania transakcji. Przede wszystkim od ustalenia, czy doszło do autoryzacji transakcji płatniczej przez użytkownika, czy też mamy do czynienia z transakcją nieautoryzowaną, zależy odpowiedzialność zarówno dostawcy, jak i płatnika za transakcję płatniczą. Natomiast od ustalenia, z jakich przyczyn doszło do wykonania nieautoryzowanej przez płatnika transakcji, zależy zakres odpowiedzialności dostawcy i obowiązku zwrotu kwot nieautoryzowanych transakcji.

W przypadku wystąpienia nieautoryzowanych przez płatnika transakcji płatniczych konieczne jest ustalenie, w jakich okolicznościach doszło do nieautoryzowanych transakcji: czy z winy płatnika wskutek naruszenia podstawowych obowiązków płatnika określonych w art. 42 u.u.p., czy też z powodu okoliczności, za które nie ponosi on odpowiedzialności, czy jednak z powodu okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność dostawca. Od powyższych ustaleń uzależniona jest możliwość uzyskania przez płatnika zwrotu kwot nieautoryzowanych przez niego transakcji.

Przyjęte rozwiązanie sugeruje, że płatnik, zlecając wykonanie transakcji płatniczej, czyli składając oświadczenie woli, musi autoryzować transakcję. Oznacza to, że samo złożenie oświadczenia woli, na mocy którego płatnik zleca wykonanie transakcji, nie jest wystarczające - nie jest równoznaczne z wyrażeniem zgody.

W art. 42 ustawy wskazane zostały obowiązki użytkownika, które mają na celu zapewnienie minimum bezpieczeństwa transakcji płatniczych realizowanych z wykorzystaniem instrumentu płatniczego. Podstawowym obowiązkiem użytkownika jest więc korzystanie z instrumentu płatniczego zgodnie z postanowieniami umowy ramowej (jak również zgodnie z dołączonymi do umowy ramowej regulaminami, które stanowią integralną część umowy i określają zasady korzystania z instrumentu płatniczego - ust. 1 pkt 1). Kolejny obowiązek użytkownika - zgodnie z treścią ust. 1 pkt 2 - polega na powiadomieniu w przypadku utraty, kradzieży, przywłaszczenia czy też stwierdzenia, że doszło do nieuprawnionego skorzystania z instrumentu, dostawcy (lub podmiotu wskazanego w tym celu przez dostawcę) o zaistnieniu powyższego zdarzenia.

Artykuł 45 ustawy zawiera szczególną regułę dotyczącą ciężaru dowodu w przypadku dochodzenia roszczeń z tytułu nieautoryzowanych, nienależycie wykonanych lub niewykonanych transakcji. W przypadku powyższych roszczeń ciężar udowodnienia, że transakcja została autoryzowana przez użytkownika lub że została wykonana prawidłowo, spoczywa na dostawcy tego użytkownika. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu chce wywodzić skutki prawne dla siebie. Oznaczałoby to, że jeśli użytkownik kwestionuje fakt autoryzowania transakcji przez siebie, musiałby to wykazać. Rozwiązania przyjęte w omawianej ustawie przerzucają ciężar udowodnienia na dostawcę. Stanowią one wyraz prokonsumenckiego charakteru ustawy. Ciężar udowodnienia, że transakcja była autoryzowana przez użytkownika, ciąży na dostawcy, czyli na profesjonaliście, nawet jeśli to użytkownik występuje z roszczeniem, twierdząc, że nie on autoryzował transakcje. Fakt zarejestrowanego użycia instrumentu płatniczego, czyli - należy przyjąć - użycia instrumentu płatniczego zgodnie z procedurami i przy zastosowaniu ustalonych sposobów autoryzacji, nie oznacza, że transakcja została autoryzowana przez użytkownika. W przypadku zgłoszenia przez użytkownika transakcji, które obciążają jego rachunek płatniczy i które były prawidłowo autoryzowane, czyli zlecone i zrealizowane zgodnie z przewidzianą procedurą, a które użytkownik wskazuje jako przez niego nieautoryzowane, dostawca musi udowodnić fakt autoryzacji transakcji przez użytkownika. Jednak dostawca musi przywołać inne dowody niż sam fakt prawidłowego skorzystania z procedur autoryzacji przewidzianych umową. Dostawca może przytoczyć dowody wykazujące, że płatnik umyślnie doprowadził do nieautoryzowanej transakcji albo wskutek rażącego niedbalstwa naruszył jeden z obowiązków określonych w art. 42 u.u.p., czyli nie przechowywał informacji w sposób zapewniający bezpieczeństwo.

Zasady odpowiedzialności dostawcy oraz płatnika w przypadku wystąpienia nieautoryzowanych transakcji ustawodawca ustala w art. 46 ustawy. W świetle ust. 1 w przypadku wystąpienia nieautoryzowanych transakcji dostawca jest zobowiązany do zwrotu płatnikowi kwoty nieautoryzowanej transakcji niezwłocznie. Podstawowa zasada wskazuje więc obowiązek zwrotu przez dostawcę kwot nieautoryzowanych transakcji. Jeśli jednak do nieautoryzowanych transakcji płatnik doprowadził umyślnie albo w wyniku umyślnego lub będącego skutkiem rażącego niedbalstwa naruszenia swoich obowiązków (o których mowa w art. 42 u.u.p.), wówczas odpowiada za wszystkie nieautoryzowane transakcje. O winie płatnika można mówić wówczas, gdy zaistniałe zdarzenie (czyli wystąpienie nieautoryzowanych transakcji) nastąpiło wskutek okoliczności, za które ponosi on odpowiedzialność.

Zobowiązanie banku jako profesjonalnego podmiotu jest determinowane poprzez ustawowe obowiązki wskazane m.in. w art. 43 ust. 1 ustawy o usługach płatniczych.

W świetle ustalonego stanu faktycznego nie budzi wątpliwości kwestia, że pozwana padła ofiarą przestępstwa. Prokuratura Okręgowa w K.pod sygn. akt PO (...), nadzoruje śledztwo zbiorcze prowadzone przez K. w K. Wydział do (...) z przestępczością w sprawie m.in. wpływania w okresie od 16.07.2020 r. do dnia 08.04.2021 r. w K. i innych ustalonych i nieustalonych miejscach na terenie Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innych krajach, w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu jednego z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, czyniąc sobie z tego stałe źródło dochodu, za pośrednictwem sieci informatycznych w systemie bankowości internetowej obsługujących rachunki bankowe wielu osób, poprzez dokonanie za pomocą oprogramowania (...), bezprawnych operacji związanych z transakcjami obsługiwanymi przez portal zarejestrowany w domenie internetowej global.maxis.com obsługiwanej zgodnie z przedkładaną klientem dokumentacją przez spółkę (...) z siedzibą S. 305, (...). M.'s R., B. K., (...) w tym przelewów wychodzących z tych rachunków bankowych,

Zebrany materiał dowodowy wyklucza, by D. W. świadomie zawierała umowy pożyczki za pośrednictwem sieci Internet, lecz potwierdza, że takie umowy zawierały nieustalone do chwili obecnej osoby, które przejęły kontrolę nad jej komputerem po zainstalowaniu oprogramowania do obsługi pulpitu zdalnego. Pozwana sama zainstalowała ten program, lecz uczyniła to pod wpływem nieustalonych do chwili obecnej sprawców podających się za przedstawicieli platformy inwestycyjnej G. M., którzy nie informowali jej o możliwości wykorzystania programu do przejęcia kontroli nad jej komputerem w celu zaciągnięcia na jej rachunek zobowiązań finansowych, twierdząc, że jest on niezbędny dla udzielenia zdalnej pomocy w zakresie inwestowania środków finansowych na platformie inwestycyjnej, którą rzekomo prowadzili.

Trzeba wziąć pod uwagę profesjonalizm przestępstwa - sprawca nie został wykryty.

Jak wynika z zeznań pozwanej, pozwana nie autoryzowała umowy pożyczki objętej pozwem. Umowa ta została zawarta przez osoby trzecie wbrew wiedzy i woli pozwanej. Udostępnienie przez pozwaną za pośrednictwem podstawionej witryny internetowej swoich danych identyfikacyjnych wraz z zainstalowaniem aplikacji (...) umożliwiło tym osobom zalogowanie się do konta pozwanej i dokonanie przestępstwa polegającego na zawarciu kilku umów pożyczki kanałem bankowości elektronicznej, a następnie na przelaniu znajdujących się na rachunku pozwanej środków pieniężnych na inne konto bez jej wiedzy i woli. Z punktu widzenia systemu informatycznego banku czynności te zostały wykonane poprawnie przy wykorzystaniu właściwych narzędzi autoryzacyjnych. Natomiast w ocenie sądu transakcji tych nie można uznać za transakcje autoryzowane w rozumieniu art. 40 ust. 1 ww. ustawy, gdyż płatnik nie wyraził zgody na wykonanie transakcji w sposób przewidziany umową. Świadczy o tym reakcja pozwanej po stwierdzeniu kradzieży; złożenie reklamacji w oddziale banku oraz zawiadomienie Policji o popełnieniu przestępstwa (pozwana wypełniła obowiązek, o którym mowa w art. 44 ustawy).

Podkreślić należy, iż jak wyżej wskazano w sytuacji, gdy konsument kwestionuje daną transakcję płatniczą, ciężar dowodu, iż transakcja ta była autoryzowana spoczywa na banku.

Jak wynika z powyższego przepisu, art. 45 ust. 1 u.u.p. nakłada na bank ciężar udowodnienia, że transakcja płatnicza została prawidłowo autoryzowana oraz że ewentualnie wystąpiły okoliczności zwalniające bank z poniesienia odpowiedzialności. Zatem to bank musi udowodnić, że klient umyślnie lub przez rażące niedbalstwo doprowadził do wystąpienia nieautoryzowanych transakcji. Odpowiedzialność Banku za wystąpienie nieautoryzowanych transakcji jest odpowiedzialnością na zasadzie ryzyka. Zatem jeśli posiadacz rachunku zakwestionuje fakt autoryzacji danej transakcji, to bank będzie zobowiązany do zwrotu kwoty spornej transakcji (art. 46 ust 1 ustawy), jeśli nie udowodni, że do transakcji tej umyślnie doprowadził posiadacz rachunku bankowego albo też umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa złamał on postanowienia umowy ramowej w przedmiocie korzystania z instrumentu płatniczego, bądź nie zgłosił niezwłocznie bankowi utraty, kradzieży, przywłaszczenia albo nieuprawnionego użycia instrumentu płatniczego lub nieuprawnionego dostępu do tego instrumentu.

W ocenie Sądu Bank nie wykazał tych okoliczności. Bezsprzecznie nie można pozwanej przypisać winy umyślnej w doprowadzeniu do transakcji – zawarcia umowy pożyczki kanałem bankowości elektronicznej. Brak jest również rażącego niedbalstwa w złamaniu postanowienia umowy ramowej w przedmiocie korzystania z instrumentu płatniczego. W świetle obecnych możliwości technicznych co do przejęcia danych osobowych czy uwierzytelniających bez świadomej zgody właściciela, zdalnego przejęcia komputera, tabletu, czy telefonu, a także świadomości i wiedzy społeczeństwa co do możliwości i sposobów dokonywanych przez przestępców oszustw bankowych (które opierają się zaawansowanych technikach manipulacyjnych), nie można było pozwanej przypisać rażącego niedbalstwa. Zachowanie polegające na założeniu konto na stronie G. M., która oferowała inwestycje przynoszące zyski, a następnie pobranie aplikacji (...), która pozwala na zdalny dostęp do komputera, nie stanowi naruszenia zasad oczywistych dla większości społeczeństwa. Świadczy o tym skala zjawiska wykradania danych osób, w wyniku phisingu czy też vishingu, w tym właśnie „oszustwo na G. M.”.

O stopniu niedbalstwa świadczy stopień staranności, jakiego w danych okolicznościach można wymagać od sprawcy; niezachowanie podstawowych, elementarnych zasad ostrożności, które są oczywiste dla większości rozsądnie myślących ludzi stanowi o niedbalstwie rażącym (pogląd taki wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 sierpnia 2007 r., sygn. akt II CSK 170/07). Poziom ww. elementarności i oczywistości wyznaczają okoliczności konkretnego stanu faktycznego, związane m.in. z osobą sprawcy, ale przede wszystkim zdarzenia obiektywne, w wyniku, których powstała szkoda. Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2021 r., (sygn. akt XXVII Ca 1352/21) wskazał, iż nie można stwierdzić rażącego niedbalstwa w przypadku uzyskania danych płatnika w wyniku phisingu (nadto por. wyrok SR w Chełmnie z dnia 18.04.2023 r., sygn. akt I C 433/21 - prawomocny wyrok wobec oddalonej apelacji).

W orzecznictwie sądowym powszechnie i trafnie przyjmuje się, że umowa pożyczki (kredytu) zawarta przez oszusta podszywającego się pod pożyczkobiorcę (kredytobiorcę) jest czynnością nieistniejącą (zob. np. wyr. SR w Gliwicach z 18.1.2022 r., I C 693/21, Legalis; wyr. SR Szczecin-Centrum w Szczecinie z 21.2.2022 r., I C 307/21, Legalis; wyr. SR dla Łodzi-Widzewa w Łodzi z 24.2.2022 r., VIII C 979/21, Legalis; wyr. SO w Olsztynie z 25.4.2022 r., I C 536/21, Legalis; wyr. SR dla Łodzi-Widzewa w Łodzi z 25.5.2022 r., II C 1313/21, Legalis; wyr. SO w Sieradzu z 28.12.2022 r., I Ca 522/22, Legalis; wyr. SR dla Łodzi-Widzewa w Łodzi z 8.2.2023 r., VIII C 191/22, Legalis; wyr. SR dla Łodzi-Widzewa w Łodzi z 28.2.2023 r., VIII C 217/22, Legalis; wyr. SR w Kętrzynie z 4.4.2023 r., I C 291/22, Legalis; wyr. SR Katowice-Zachód w Katowicach z 13.4.2023 r., II C 1396/22, Legalis; wyr. SR w Chełmnie z 18.4.2023 r., I C 433/21, Legalis; wyr. SR dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu z 20.4.2023 r., XI C 1225/21, Legalis). Rzekomy pożyczkobiorca (kredytobiorca) nigdy nie jest zobowiązany do spłaty pożyczki (kredytu) ani innych należności określonych w takiej umowie.

Sąd doszedł do przekonania, iż umowa pożyczki będąca podstawą roszczenia powoda, stanowiła nieautoryzowaną przez pozwaną transakcję, a tym samym nie można było uznać, iż pomiędzy stronami doszło do ważnego i skutecznego zawarcia umowy pożyczki (złożenia oświadczenia woli przez obie strony umowy).

Pozwana jako klient banku nie naruszyła obowiązków umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, o których mowa w art. 46 ust. 3 o usługach płatniczych. Pozwana nie udostępniała świadomie identyfikatora ani hasła jakimkolwiek osobom trzecim. Doszło wprawdzie w niewyjaśnionych okolicznościach przez nieustaloną osobę do potwierdzenia transakcji za pomocą właściwego narzędzia, jednak wykonanie kolejnych przelewów nastąpiło bez wyrażenia zgody przez pozwaną na ich dokonanie. Jest niewątpliwie uchybieniem po stronie pozwanej, że nazbyt pochopnie podała dane ją identyfikujące, jednakże działaniu pozwanej nie można postawić zarzutu rażącej niestaranności. Trzeba wziąć pod uwagę profesjonalizm przestępstwa – sprawca nie został wykryty. Uchybienia pozwanej, które zaistniały nie mogą być kwalifikowane jako rażące niedbalstwo.

Na skutek wprowadzenia pozwanej w błąd sprawcy oszustwa uzyskali dostęp do jej konta internetowego i zawarli w jej imieniu umowy pożyczki. Zawarta w takich okolicznościach umowa pożyczki z powodem nie może być uznana za czynność ważną. Znajduje do takiej czynności prawnej zastosowanie art. 58 § 1 k.c. Takiemu stanowisku dał wyraz Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 października 2005 r., II CK 174/05, OSNC z 2006 r., Nr 9, poz. 149 – stwierdzając, że: „czynność prawna podjęta w celu przestępczym jest nieważna (art. 58 § 1 k.c.)”. Czynności cywilnoprawnych nie można zatem wykorzystywać jako środka do osiągania przestępczych celów, takimi zaś są czynności ukierunkowane na popełnienie przestępstwa z art. 286 § 1 k.k.

Poza tym zgodnie z treścią art. 725 k.c. przez umowę rachunku bankowego bank zobowiązuje się względem posiadacza rachunku, na czas oznaczony lub nieoznaczony, do przechowywania jego środków pieniężnych oraz jeżeli umowa tak stanowi do przeprowadzania na jego zlecenie rozliczeń pieniężnych. Zawarcie umowy rachunku bankowego powoduje, że środki pieniężne posiadacza przechodzą na własność banku. Mimo braku jednoznacznego sformułowania w określonych przepisach ustawy, w doktrynie i w orzecznictwie powszechny i w zasadzie niekontrowersyjny jest pogląd, że bank uzyskuje własność deponowanych pieniędzy. Jak wskazał m.in. Sąd Apelacyjny w K. w wyroku z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. I ACa 917/12 (LEX nr 1540886), umowa rachunku bankowego jest oparta na konstrukcji depozytu nieprawidłowego (art. 845 k.c.), co oznacza, że bank nabywa własność wniesionych środków pieniężnych, a posiadacz rachunku bankowego nabywa roszczenie o zwrot sumy pieniężnej wynikającej z postanowień umowy łączącej klienta z bankiem. Skoro więc środki pieniężne, które wpłynęły na konto pozwanej pochodziły z nieważnych umów pożyczek, powód nie nabył roszczenia o zwrot sumy pieniężnej, która była przedmiotem dalszego transferu. Sprawcy oszustwa działali bowiem z góry powziętym zamiarem, by zawrzeć pożyczkę a następnie wyprowadzić pochodzące z niej środki na inne konto. Tym samym nie tyle uszczuplili środki pieniężne wniesione przez pozwaną na konto bankowe, ile wykorzystali jej konto jako konto „techniczne”, by przeprowadzić przestępne działanie wyłudzenia środków pieniężnych od banku (zob. Wyrok
Sądu Okręgowego w Olsztynie - I Wydział Cywilny z dnia 25 kwietnia 2022 r.
I C 536/21). Wszelkie rozliczenia pomiędzy pozwaną i powodem powinny odbyć się zatem na zasadzie art. 405 i nast. k.c., czego powód jednak nie żądał. Należy zauważyć, że powód dokonał blokady środków znajdujących się na koncie pozwanej, nie wskazując przy tym podstawy prawnej, wskazując jedynie że pozwana nie może nimi dysponować. Poza tym powód nie wskazał, której pożyczki dotyczą zajęte środki.

W ocenie Sądu pozwanej nie można przypisać niedbalstwa, a tym bardziej rażącego niedbalstwa. Wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu pozwu, pozwana nikomu nie przekazała żadnych danych dotyczących jej rachunku bankowego, czy też kodów zabezpieczających transakcje płatnicze. Dane te zostały pozyskane przez nieustaloną osobę poprzez uzyskanie dostępu do telefonu pozwanej za pomocą aplikacji (...), którą pozwana nie będąc świadoma tego, że ma do czynienia z oszustwem, zainstalowała. Aplikacja ta jest legalna, i to ona pozwoliła na dostęp do rachunku bankowego pozwanej prowadzonego w ramach bankowości elektronicznej i złożenie wniosków o pożyczkę. Należy wskazać iż pozwana w regulaminie nie zakazała montowania takowych aplikacji, a przede wszystkim nie ostrzegła o możliwości wykorzystania takiej aplikacji przez osoby trzecie celem popełnienia przestępstwa. W tym miejscu podkreślić należy, iż przed zdarzeniem z dnia 05.10.2020 r. pozwana nie miała wiedzy o tego typu przestępczości. Poza tym pozwana wskazała, iż nigdy nie korzystała z usług bankowości elektronicznej celem zawarcia jakiejkolwiek umowy pożyczki. Powód nie przedstawił żadnego dowodu, który potwierdziłby fakt przekazania pozwanej informacji o tego typu przestępczych działaniach.

Na marginesie należy również wskazać, iż w ocenie Sądu doszło do nieuprawnionego przez stronę powodową udzielenia pożyczek w trybie uproszczonym bez jakiejkolwiek próby kontaktu z pozwaną (pkt III postanowień ogólnych – załącznik nr 1, k. 151-153 akt). Przede wszystkim pozwana w niniejszym banku nie miała stwierdzonej zdolności kredytowej – odmówiono jej przyznania kredytu hipotecznego. Poza tym biorąc pod uwagę fakt udostępnienia środków w odstępie kilku minut w łącznej wysokości 60.000 zł obowiązkiem banku było sprawdzenie danych pracodawcy pozwanej, a tym samym osiąganych dochodów, a także uzyskanie danych małżonka pozwanej. Bez znaczenia pozostaje tu fakt, że pożyczki były udzielane w kwotach po 20.000 zł skoro były udzielane jedna po drugiej, a ich suma wyniosła ponad 60.000 zł. Poza tym powód nie wykazał, ażeby pozwana miała w ogóle zawartą umowę o pracę na czas nieokreślony. Nie ustalono czy faktycznie uzyskuje miesięcznie wynagrodzenie w kwocie wskazanej we wniosku kredytowym, tj. 7.654 zł. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego pozwana w chwili zawarcia przedmiotowej umowy wykonywała pracę szwaczki, przy czym przebywała na zwolnieniu chorobowym.

Zgodnie z art. 70 ust. 1 ustawy prawo bankowe Bank winien uzależnić przyznanie kredytu od zdolności kredytowej kredytobiorcy. Przez zdolność kredytową rozumie się zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie. Zatem obowiązkiem każdego kredytodawcy jest sprawdzenie czy przyszły pożyczkobiorca będzie w stanie zwrócić udzieloną mu pożyczkę. Jeśli wynik badania okaże się negatywny instytucje finansowe nie mogą udzielić ani kredytu ani pożyczki. Obowiązek dokonania przez kredytodawcę badania zdolności kredytowej konsumenta przed zawarciem umowy o kredyt konsumencki jest wyrazem zasady odpowiedzialnego udzielania kredytów. Ma on na celu zapobieganie udzielaniu kredytów konsumentom niewypłacalnym. Zasada ta, przewidziana jest w motywie 26 preambuły dyrektywy 2008/48/WE. Zasada ta jest jednym z podstawowych elementów reżimu ochrony konsumenta w zakresie kredytu konsumenckiego (Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz red. dr hab. Konrad Osajda, 2019, Legalis). „Zakaz udzielenia kredytu konsumentowi niemającemu zdolności kredytowej odzwierciedla istotny cel społeczno-gospodarczy w postaci ochrony tego konsumenta przed popadnięciem w spiralę zadłużenia, dlatego bank jest zobowiązany do badania tej zdolności bez względu na status osoby ubiegającej się o kredyt, wysokość wnioskowanej kwoty, cel i charakter kredytu (vide wyrok SO w Kielcach z 11.6.2014 r., II Ca 452/14, Legalis). Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazuje, że sąd krajowy zobowiązany jest do zbadania z urzędu, czy nie nastąpiło naruszenie ciążącego na kredytodawcy przedumownego obowiązku przeprowadzenia oceny zdolności kredytowej konsumenta. Obwiązek dotyczy również wyciagnięcia wynikających z prawa krajowego konsekwencji w wypadku naruszenia tej zasady ( vide Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 5 marca 2020 r., C-679/18). W ocenie Sądu skoro banki traktowane są jako profesjonaliści w obrocie gospodarczym, to należy wymagać od nich wzorca najwyższej staranności. Zwłaszcza w relacjach z konsumentami. To z kolei winno nakładać na instytucje finansowe najwyższą sankcję w postaci nieważności umowy kredytowej (art. 58 k.c.), bądź też sankcję kredytu darmowego. Zgodnie z celem dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z 23.4.2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.Urz. UE L z 2008 r. Nr 133, s. 66 ze zm. i nast.) brak zbadania albo nienależyte zbadanie zdolności kredytowej konsumenta przez bank wywierać winno skutek prywatnoprawny, przewidziany w art. 58 § 1 i 2 Kodeksu Cywilnego. Oznacza to, że powinno więc prowadzić do nieważności umowy kredytowej.

Reasumując, pozwana nie jest osobą wykształconą, obecnie zatrudniona jest jako sprzedawca, jest osobą dość łatwowierną. Nie do końca rozumie zasady działania internetu, a przede wszystkim zasady bankowości elektronicznej. Pozwana nie zdawała sobie nawet sprawy z możliwości zawarcia umowy pożyczki przez internet bez konieczności jej wizyty w banku. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 25.09.2002 r. (sygn. akt I CKN 971/00) stwierdzenie czy na płaszczyźnie odpowiedzialności, którą określa przepis art. 471 KC pozwanemu można przypisać zawinione niedopełnienie obowiązków (tu klienta banku) wymaga odniesienia się do kwestii właściwego, na gruncie art. 355 KC, miernika staranności. Należyta staranność nie oznacza staranności wyjątkowej, lecz dostosowaną do działającej osoby, do przedmiotu, jakiego działanie dotyczy oraz okoliczności w jakich działanie to następuje (tu przestępstwa osób trzecich). Zatem inny miernik staranności należałoby tu stosować wobec osoby wykształconej, mającej kontakt z cyberprzestępczością, a innej w przypadku pozwanej, ale i także dużej części społeczeństwa – z uwagi na brak wiedzy w tymże zakresie. Zgodnie z treścią art. 471 k.c. dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy nie można pozwanej przypisywać nienależytego wykonania umowy rachunku bankowego (z przyczyn wyżej wskazanych) ani dopatrywać się winy pozwanej (art. 415 k.c.).

W dniu 05.10.2020 r. strony łączyła zawarta w dniu 09.09.2019 r. na czas nieokreślony umowa rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego (...). W trakcie zawarcia ww. umowy pozwanej nie wyjaśniono na czym polega procedura zawarcia umowy pożyczki w formie elektronicznej, w jaki sposób zapobiec nieuprawnionemu dostępowi do rachunku w ramach bankowości elektronicznej przez osobę trzecią, ani nie wskazano jakich aplikacji powinien wystrzegać się klient banku. Podkreślić należy, że pozwana jest osobą, której wiedza z zakresu bankowości ograniczała się do dokonywania za pomocą aplikacji bankowej drobnych płatności. W tych okolicznościach nie budzi zdziwienia to, że „oszustowi” udało się pozwaną zmanipulować i uzyskać dostęp do danych, do których dostęp powinna mieć jedynie pozwana.

Dla oceny całokształtu okoliczności sprawy nie bez znaczenia było również to, że w ostatnich latach D. W. chciała zaciągnąć kredyt hipoteczny w powodowym banku, jednakże powód odmówił pozwanej udzielenia kredytu hipotecznego z uwagi na brak zdolności kredytowej. Natomiast w dniu 05.10.2020 r. powodowy bank rzekomo udzielił pozwanej trzech umów pożyczek na łączną kwotę ponad 60.000 zł. Rozwiązania wprowadzane przez banki mają na celu ułatwienie korzystania z usług bankowych, owszem są korzystne zarówno dla klientów banków jak i samych banków. Przy czym łatwiejszy dostęp do pożyczek i kredytów udzielanych on line powoduje wzrost ich ilości, co przekłada się na wzrost dochodów banków z tego tytułu. Jednak zasady udzielania pożyczek i kredytów określają, w zakresie obowiązujących przepisów, banki. Zatem to powód opracował zasady działania bankowości elektronicznej, które pozwoliły nieustalonej osobie na wyłudzenie od niego znacznej kwoty. W związku z powyższym to powód winien ponieść negatywne konsekwencje nieszczelności tego systemu.

Sąd pragnie także zwrócić uwagę na te aspekty działania powoda, które budziły zastrzeżenia co do jego profesjonalizmu (w tym jak wyżej). Stosownie do art. 50 ust. 2 ustawy prawo bankowe na bankach ciąży powinność dołożenia szczególnej staranności w zakresie prowadzenia rachunków bankowych oraz zapewnienia maksimum bezpieczeństwa dla wkładów pieniężnych i przeciwdziałania wypłaty środków na rzecz osób nieuprawnionych. Trudno było uznać jako w pełni odpowiadające tym wymogom działanie polegające na braku odpowiedniej reakcji na dokonywane na koncie pozwanej operacje bankowe dotyczące udzielenia 3 pożyczek w krótkim czasie dotyczących znacznych kwot (por. XXVII Ca 1352/21 - wyrok z uzasadnieniem Sąd Okręgowy w Warszawie z 2021-08-11).

Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w pkt I wyroku. Sąd nie znalazł podstaw do zasądzenia żądanej kwoty ani na podstawie umowy pożyczki ani w oparciu o treść art. 471 k.c. czy też art. 415 k.c., na które powoływał się powód.

O kosztach Sąd orzekł w pkt II wyroku na podstawie art. 98 k.p.c. Roszczenie powoda zostało oddalone w całości przez Sąd wobec czego strona powodowa jest stroną przegrywającą proces w całości. Pozwana poniosła koszty wynagrodzenia pełnomocnika (3.600,00 zł) oraz koszty opłaty od pełnomocnictwa (17,00 zł). Powyższa kwota zasądzona została z wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem art. 98 k.p.c., w myśl którego, od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty ( art. 98 § 1 ¹ k.p.c.).

Sędzia Magdalena Kuś